In veel kerken is een subtiele maar gevaarlijke cultuur ontstaan: het normaliseren van slachtofferschap. Pijn, trauma en teleurstelling worden soms zo centraal gesteld dat ze een identiteit worden in plaats van een fase van genezing. Wie lijdt krijgt aandacht, begrip en ruimte, wat op zichzelf goed en bijbels is, maar wanneer pijn wordt gecultiveerd in plaats van genezen, ontstaat er een cultuur waarin gelovigen blijven hangen in hun wonden.
Tekst: Fausto Tumolo
De Bijbel erkent dat gelovigen door moeilijke tijden gaan. Jezus zei immers:
“In de wereld zult u verdrukking hebben, maar heb goede moed: Ik heb de wereld overwonnen.”
— Johannes 16:33
Het christelijk leven is dus niet vrij van strijd. Maar de Bijbel leert tegelijkertijd dat strijd niet het eindpunt is. Het evangelie draait niet om een identiteit van slachtoffer, maar om een identiteit van overwinning in Christus.
Van slachtoffer naar overwinnaar
De apostel Paulus kende meer lijden dan de meeste mensen. Hij werd vervolgd, gevangen gezet, geslagen en verraden. Toch schreef hij:“Maar in dit alles zijn wij meer dan overwinnaars door Hem die ons heeft liefgehad.”
— Romeinen 8:37
Let op de woorden: “meer dan overwinnaars.” Niet slachtoffers. Niet gebroken mensen die voor altijd gevangen blijven in hun verleden. Maar mensen die door Christus boven hun omstandigheden uitstijgen. Het probleem ontstaat wanneer pijn niet meer gezien wordt als iets dat God kan gebruiken voor groei, maar als iets dat een permanente identiteit wordt.
Het gevaar van een slachtofferidentiteit
Wanneer slachtofferschap een cultuur wordt in de kerk, ontstaan er verschillende gevaren:
• Verantwoordelijkheid verdwijnt. Alles wordt verklaard vanuit wat iemand is aangedaan.
• Bitterheid groeit. Onverwerkt verdriet kan veranderen in een wortel van bitterheid.
• Geestelijke groei stopt. Mensen blijven stilstaan in hun verleden.
De Bijbel waarschuwt hier expliciet voor:
“Zie erop toe dat niemand achterop raakt in de genade van God en dat er geen wortel van bitterheid opschiet.”
— Hebreeën 12:15
Bitterheid is een van de grootste geestelijke blokkades. Het houdt mensen gevangen in hun verleden en verhindert dat ze wandelen in vrijheid.
Gods bedoeling met tegenslag
De Schrift leert dat God zelfs moeilijke omstandigheden gebruikt om gelovigen te vormen.
“Wij roemen ook in de verdrukkingen, omdat wij weten dat de verdrukking volharding teweegbrengt, de volharding beproefdheid en de beproefdheid hoop.”
— Romeinen 5:3–4
Gods doel met beproevingen is transformatie. Wat bedoeld was om ons te breken, kan God gebruiken om ons te vormen en sterker te maken.
Het voorbeeld van Jezus
Jezus zelf koos niet voor een slachtoffermentaliteit. Hij werd verraden, bespot, geslagen en gekruisigd. Toch bad Hij:
“Vader, vergeef het hun, want zij weten niet wat zij doen.”
— Lukas 23:34
In plaats van bitterheid koos Hij voor vergeving.
In plaats van wrok bracht Hij verzoening.
Daarom roept Jezus Zijn volgelingen niet op tot slachtofferschap, maar tot navolging:
“Wie achter Mij wil komen, moet zichzelf verloochenen, zijn kruis dagelijks opnemen en Mij volgen.”
— Lukas 9:23
Een kruis dragen betekent niet leven als slachtoffer, maar leven in overgave, volharding en gehoorzaamheid.
Een kerk van genezing én overwinning
De kerk moet een plaats zijn waar mensen genezing ontvangen, maar ook waar ze leren opstaan en groeien. Medelijden alleen is niet genoeg; het evangelie brengt herstel en kracht.
Gelovigen zijn geroepen om niet gedefinieerd te worden door hun verleden, maar door hun nieuwe identiteit in Christus:
“Daarom, als iemand in Christus is, is hij een nieuwe schepping; het oude is voorbijgegaan, zie, alles is nieuw geworden.”
— 2 Korinthe 5:17
Het evangelie is daarom geen boodschap van slachtofferschap, maar van verlossing, herstel en overwinning.
De vraag voor iedere gelovige is uiteindelijk niet:
“Wat is mij overkomen?”
maar:
“Wie ben ik geworden in Christus?”
Want in Hem zijn wij niet geroepen om slachtoffers te blijven, maar om te leven als overwinnaars.
