Het evangelie van het kruis, we stappen daar als moderne kerk te makkelijk overheen, zegt Bijbelleraar Wim Grandia. Als Jezus een soort ‘Jesus Christ Superstar’ wordt zonder dat we stilstaan bij zijn lijden, dan missen we iets fundamenteels. “Als je ervoor blijft kiezen om opnieuw te realiseren hoe groot het wonder van het kruis is, blijft je hart volstromen van aanbidding.”
Daarom is het belangrijk dat er een Lijdenstijd is tot Pasen, om er extra bij stil te staan. Tegelijkertijd is dat volgens Grandia ook een gevaar. “Het risico van het vieren van Pasen is dat je één keer per jaar in de lijdenstijd of de lijdensweek nadenkt over het lijden en sterven van Jezus, en met Pinksteren over de Heilige Geest en met kerst over Zijn geboorte, en dat je het er voor de rest niet over hebt.”
Juist dat moet volgens hem voorkomen worden. “Ik denk dat het evangelie van lijden en sterven zo het hart van het evangelie is, dat het eigenlijk in iedere preek terug moet komen.”
Waarom moet dit belangrijk zijn?
Grandia verwijst naar Paulus. “Hij zegt heel specifiek: ik wil niets anders weten dan Jezus Christus en Die gekruisigd.” Volgens hem is dat de norm voor prediking. “In de reformatorische traditie noemen ze dat christocentrisch. Als het niet over Jezus gaat in de preek, heb je een afslag gemist.”
Tegelijk plaatst hij een kritische kanttekening bij hoe er over Jezus gesproken wordt. “Elke kerk spreekt wel over Jezus, maar soms luister ik en denk ik: over welke Jezus heb je het nou? Over Jezus de gekruisigde? Of over een soort ‘Jesus Christ Superstar’, het grote voorbeeld, of alleen de overwinnaar?”
Die aspecten moeten zeker benoemd worden, zegt hij, “maar zodra het niet gaat over Zijn lijden en sterven, Zijn volbrachte werk en opstanding, krijg ik het gevoel dat je de kern overlaat.”
Hoe laat je het kruis terugkomen in de preek?
Volgens Grandia is dat geen losse toevoeging, maar de basis van elk thema. “Uiteindelijk valt of staat elk thema met het volbrachte werk. Of je nu spreekt over de nieuwe hemel en aarde: zonder dat werk kun je daar geen deel aan hebben. Of over de wederkomst, of de Heilige Geest: dat is incompleet zonder het kruis.”
Hij trekt het breder. “Je kunt alleen vervuld worden met de Heilige Geest als je eerst gereinigd bent door het bloed van Jezus. Ook het Oude Testament wijst daarnaar. Ik hoef er niet naar te zoeken waar ik het kruis kan benadrukken— het komt namelijk overal in terug.”
De centrale vraag blijft volgens hem eenvoudig: “Heb je Hem al aangenomen als je Verlosser?”
Als voorbeeld noemt hij een preek in de VEZ in Zwolle over “Uw Koninkrijk kome”. “Dat Koninkrijk is enerzijds toekomst, maar nu al geestelijke realiteit. Paulus schrijft dat we zijn overgezet uit de macht van de duisternis in het Koninkrijk van de Zoon van Zijn liefde. Hoe konden we vrijkomen? Dat heeft te maken met het volbrachte werk. Dan komt de vraag: ben je al overgezet?”
Je predikt dit al tientallen jaren, wat is de vrucht als je het kruis predikt?
“Een prediking zonder het kruis is horizontale prediking,” zegt Grandia. “Daar zitten best goede elementen in, maar het kruis staat centraal en wijst op vaderhart van God, en Jezus Die Zijn leven geeft.”
De uitwerking daarvan is volgens hem concreet. “Het heeft een levensveranderende impact: herstel in levens van mensen, vergeving, reiniging. Ik mag al zo’n veertig jaar de kracht van het kruis zien.” Zonder die kern blijft er volgens hem weinig over.
Hoe is deze boodschap van het kruis altijd levend gebleven?
Grandia erkent dat het geen vanzelfsprekendheid is. “Het risico is dat je het bijna zonder emotie binnen laat komen. Dat je het rationeel aanneemt als feit.”
Daarom is er volgens hem een bewuste keuze nodig. Bijvoorbeeld door er extra op te mediteren in de Bijbel. “Je kunt ervoor kiezen om opnieuw te realiseren hoe groot het wonder van het kruis is, zodat je hart weer volstroomt van aanbidding.”
Die ervaring wisselt. “Ik moet eerlijk zeggen: het leeft bij mij niet elke dag even sterk. Soms ben ik tot tranen toe bewogen, soms moet ik er meer bewust voor kiezen. Gevoel gaat op en neer, maar het geloof is stabiel.”
Hoe kun je je ertoe zetten om het kruis meer te beleven?
Hij noemt concrete hulpmiddelen. “De veertigdagentijd, een bijbelleesrooster door de evangeliën en het lijden en sterven van Jezus.”
Ook muziek speelt een rol. “Liederen over het lijden helpen. Ik ben zelf bewust gaan luisteren naar de Matthäus-Passion. Die gitaarsolo’s en de manier waarop Bach dat lijden verwoordt, komt diep binnen in mijn ziel. naast de klassieke versie ben ik ook gecharmeerd ben door de Young Matthew Passion, onder andere door de soms hartverscheurende gitaarsolo’s die iets van de pijn van het lijden tot uitdrukking brengen.”
Wat zeg je tegen mensen die zeggen: we leven nu na de opstanding, we moeten hier meer op focussen dan op het kruis…
Grandia wijst erop dat het Nieuwe Testament dat niet ondersteunt. “Niet alleen in de evangeliën, maar ook in de brieven komt het steeds terug: het Lam, het volbrachte werk, de genade.”
Zelfs in Openbaring blijft dat zichtbaar. “Daar wordt Jezus aanbeden als het Lam dat geslacht is en op de troon zit. Zelfs in de hemel draait het nog steeds om het gekruisigde Lam. Dat zegt alles.”
Volgens Grandia is het niet voldoende als je The Passion kijkt, om onder de indruk te raken van de gekruiside Jezus. Hij is niet tegen dit Nederlandse spektakel, maar is wel voorzichtig. “Ik krijg steeds meer het gevoel: het gaat over Jezus, mensen zingen, maar over welke Jezus hebben jullie het?”
Hij daagt kijkers uit om scherper te luisteren. “Wordt er gezongen over het bloed dat reinigt van zonde? Als je wilt onderscheiden wat zuiver is en wat niet, luister dan niet alleen naar wat er gezegd wordt, maar ook naar wat er niet gezegd wordt. Dat is een belangrijk criterium voor onderscheid.”
Die oproep geldt breed. “Niet alleen richting liberale stromingen, maar ook richting charismatische. Het is geweldig dat er veel nadruk ligt op de Heilige Geest, maar dat moet altijd gebaseerd zijn op reiniging door het bloed. Als je dat overslaat, wordt het oppervlakkig.”
Evangelisten als Billy Graham of Reinhard Bonnke predikten altijd over het kruis – ze zagen een grote oogst van zielen. Wat is het verband hiertussen?
Grandia verwijst naar Romeinen. “Hoe zullen mensen geloven als er niet gepredikt wordt?” Volgens hem is het patroon duidelijk. “Waar Jezus wordt verkondigd als Degene Die geleden heeft, gestorven is, opgestaan is, waar ook gesproken wordt over wederkomst en de Heilige Geest, daar komt geloof.”
Romeinen 10:14 (HSV) zegt: “Hoe zullen zij dan Hem aanroepen in Wie zij niet geloofd hebben? En hoe zullen zij in Hem geloven van Wie zij niet gehoord hebben? En hoe zullen zij horen zonder iemand die predikt?”
Oftewel, als je het volledige evangelie predikt, dan komen mensen tot geloof. Geloof is uit het gehoor. Als het niet gepredikt wordt, komen mensen niet tot geloof. God is nog steeds dezelfde. Het begint met de eenvoudige verkondiging van Jezus Christus, en Die gekruisigd.”
