In de Tweede Kamer is ophef ontstaan over een taalgids van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Voor de gids, die bedoeld is om inclusiviteit te verbreden, werd zo’n 40.000 euro uitgegeven. Wat begon als een intern document, groeide uit tot een breder debat over een woke-cultuur die naar voren geduwt lijkt te worden. Ook kamerlid Don Ceder spreekt zich tijdens een debat uit over de gids.
De gids bestaat uit 43 pagina’s en geeft richtlijnen voor ‘inclusief’ taalgebruik binnen het ministerie. Zo wordt geadviseerd om Vaderdag en Moederdag te vervangen door ‘Jij-dag’, zodat alle gezinsvormen zich aangesproken voelen. Ook wordt voorgesteld om woorden als ‘mannen’ en ‘vrouwen’ in sommige gevallen te vervangen door ‘cisgender mannen’ en ‘cisgender vrouwen’.
Op meerdere plekken probeert de gids taal te nuanceren of te vervangen. Zo zou ‘vluchtelingenprobleem’ beter ‘opvangprobleem’ of ‘woningnood’ genoemd kunnen worden. De term ‘Holocaust’ zou idealiter samen gebruikt moeten worden met ‘Shoah’. En woorden als ‘blank’ en ‘Gouden Eeuw’ worden liever niet gebruikt.
Kritiek
Volgens de opstellers is het doel om via taal bij te dragen aan gelijkwaardigheid. Toch roept juist die insteek veel vragen op. Een groot deel van de partijen in de Tweede Kamer geeft aan geen behoefte te hebben aan een woordenlijst als deze.
Ook staatssecretaris Judith Tielen sluit zich daar gedeeltelijk bij aan. Hoewel zij het belang van zorgvuldig taalgebruik erkent, noemt zij de gids “overbodig” en zelfs “betuttelend”. “Dit roept bij mij een gevoel van betutteling op,” zegt ze. “Het is goed om over taalgebruik te praten, maar zo’n lijstje is niet nodig. Van mij mag dit de kast in.”
ChristenUnie
Ook vanuit de ChristenUnie klinkt er kritiek op de lijst. Kamerlid Don Ceder benadrukt vaker in het publieke debat dat taal ertoe doet, juist omdat woorden mensen kunnen insluiten of buitensluiten. Tegelijk ligt daar ook een grens: taal mag niet losraken van de werkelijkheid.
“Het grijpt in op het dagelijks leven en het gezinsleven. Er wordt namelijk het advies gegeven dat moeder- en vaderdag beiden aangeduid moeten worden als jij-dag. Dit binnen OCW, maar ook om het als norm te stellen in de samenleving.”
Staatssecretaris Tielen erkent het argument van Don Ceder. “Ik snap heel goed dat meneer Ceder denkt, wat is dit nou?” Daarmee denkt de staatssecretaris dat de lijst ook niet meer nodig zou zijn, een afschaffing is dus waarschijnlijk.
