DEN HAAG – Het politieke conflict rond het asielbeleid is dinsdag geëindigd in een duidelijke nederlaag voor het kabinet. De Eerste Kamer heeft de Asielnoodmaatregelenwet verworpen, terwijl het tweestatusstelsel wél werd aangenomen. Daarmee valt een belangrijk deel van het strengere asielpakket weg. De ChristenUnie speelde met drie zetels een belangrijke rol in het wegstemmen van de wetten, door tegen de novelle te stemmen. De stemming is met 38 stemmen tegen en 37 stemmen vóór geëindigd.
De stemming markeert het einde van een wekenlange politieke strijd waarin met name de strafbaarstelling van hulp aan illegalen centraal stond. Die kwestie bleek uiteindelijk beslissend.
Wet strandt na verwerping ‘kom-soep-aanpassing’
Voorafgaand aan de stemming stemde de Eerste Kamer eerst over de zogenoemde novelle: een aanpassing die moest garanderen dat hulp aan mensen zonder verblijfsstatus niet strafbaar zou zijn. De SGP en het CDA wilden die aanscherping ‘uit medemenselijkheid’, en stonden verder achter de strenge asielmaatregelen. Deze novelle was de PVV echter een doorn in het oog, omdat ze de wetten hierdoor uitgekleed vonden. Nu de novelle is weggestemd, is echter het hele pakket weggestemd dat is ontworpen door PVV-minister Marjolein Faber. Dit moest ‘de strengste wetgeving ooit’ worden op het gebied van asiel.
Die novelle werd met een nipte meerderheid verworpen, mede door tegenstemmen van de ChristenUnie. Vervolgens verloor ook de Asielnoodmaatregelenwet zelf haar steun en werd deze met ruime cijfers weggestemd. Het ontbreken van die aanpassing was voor meerdere partijen reden om tegen de wet te stemmen.
Het gevolg: het meest ingrijpende deel van het asielpakket – met maatregelen zoals kortere verblijfsvergunningen en strengere regels – gaat niet door.
Tweestatusstelsel wél aangenomen
Tegelijkertijd stemde de Eerste Kamer wél in met de invoering van het tweestatusstelsel.
Dat betekent dat Nederland opnieuw onderscheid gaat maken tussen vluchtelingen en mensen met een subsidiaire beschermingsstatus. Voor die laatste groep kunnen strengere regels gelden, bijvoorbeeld bij gezinshereniging.
Hiermee blijft een deel van de beleidsverandering overeind, maar zonder de bredere maatregelen uit de afgewezen wet.
Christelijke partijen trekken principiële grens
In de aanloop naar de stemming werd al duidelijk dat christelijke partijen, waaronder de ChristenUnie, moeite hadden met de strafbaarstelling van hulp aan illegalen.
De vraag of iemand nog “een kop soep” mag geven zonder strafbaar te zijn, groeide uit tot symbool van het debat. Toen de novelle – die juist die bescherming moest bieden – werd verworpen, viel voor deze partijen de basis onder hun steun weg.
Het gevolg was dat een blok van partijen, waaronder ook delen van de oppositie, zich tegen de wet keerde. Daarmee werd de wet uiteindelijk verworpen.
De uitslag:
Voor de novelle waren: BBB, VVD, CDA, JA21, SGP, FvD, 50Plus, Fractie Beukering, Fractie Van Gasteren en Fractie Walenkamp.
Tegen de novelle stemden: PN, D66, PVV, CU, SP, PvdD, Volt, Fractie Van de Sanden, Fractie Visseren-Hamakers en OPNL.
Er gaat nu een streep door deze maatregelen:
- Verkorting van verblijfsvergunningen
- Tijdelijke verblijfsvergunningen ingekort.
- Snellere intrekking van verblijfsvergunningen
- makkelijker om verblijfsvergunningen in te trekken
- Beperking van gezinshereniging
- maatregelen om procedures sneller af te handelen en strenger te toetsen.
- Beperking van stapeling van procedures
- Asielzoekers zouden minder mogelijkheden krijgen om via meerdere procedures verblijf te rekken.
- Uitbreiding van bevoegdheden voor handhaving en toezicht
