De Raad van State heeft bevestigd dat gemeenten demonstraties bij abortusklinieken mogen verplaatsen wanneer deze direct voor de ingang plaatsvinden. Daarmee blijft het demonstratierecht overeind, maar krijgt de gemeente meer bevoegdheid om de vrijheid van demonstrerende wakers in te perken. Met die vrijheid is het al niet zo best gesteld, aangezien Kies Leven vorige week al meldde tegenover Revive dat ze recentelijk al 13 arrestaties hebben meegemaakt. De uitspraak, van 3 december 2025, volgt op een reeks geschillen tussen gemeenten en pro-life demonstranten bij klinieken in onder meer Groningen, Heemstede en Amsterdam.
Volgens de hoogste bestuursrechter is demonstreren een grondrecht, ‘maar niet onbeperkt.’ Vooral rond abortusklinieken kunnen protesten leiden tot ‘spanningen of situaties waarin bezoekers zich gehinderd of geïntimideerd voelen’. De Raad van State stelt dat burgemeesters de bevoegdheid hebben om een betoging te verplaatsen wanneer er reële risico’s bestaan op verstoring van de openbare orde of wanneer de privacy van bezoekers onder druk komt te staan.
In de praktijk betekent de uitspraak dat gemeenten demonstranten niet zomaar mogen verbieden, maar wél een alternatieve locatie mogen aanwijzen. Die plek moet binnen zicht- en gehoorafstand van de kliniek liggen, zodat de essentie van het demonstratierecht behouden blijft. Tegelijk moeten bezoekers de mogelijkheid hebben de kliniek te betreden zonder dat zij ongewild met demonstranten geconfronteerd worden. De Raad van State verwijst daarbij naar eerdere rechtspraak waarin een aangewezen vak op korte afstand werd gezien als een redelijk compromis tussen beide rechten.
Met deze uitspraak zet de Raad van State een nieuwe lijn uit: de overheid mag ingrijpen wanneer protesten de orde rond een kliniek waar levens beëindigd worden aantasten, mits demonstranten een realistisch alternatief krijgen. Burgemeesters die eerder twijfelden of het verplaatsen van demonstraties juridisch stand zou houden, krijgen nu duidelijkheid.
Vorige week nog plaatsten we een artikel van Kees van Helden van Kies Leven die vertelt hoe media een zeer agressieve rol spelen in dit hele debat, en pro-life in een hoek duwen. “Leugens worden niet geschuwd en gebracht als feiten en waarheden. Verdraaiing van feiten of halve waarheden zijn aan de orde van de dag”, zegt hij. Of deze uitspraak tot nog meer arrestaties gaat leiden, moet de toekomst uitwijzen.
