De eerste vijf jaar van zijn leven waren zorgeloos voor Gijs ter Maat. Hij had er geen besef van dat zijn vader zijn moeder in de steek liet toen hij zeven maanden was. Zijn moeder voedde hem, zijn twee broers, zus en tweelingroer christelijk en in vrijheid op. Liedjes van Elly en Rikkert, lekker veel buitenspelen, creatief bezig zijn. “Het was een megafijne tijd voor ons als kinderen.” Dit verandert als Gijs’ moeder een man ontmoet.
Er ontstaat een relatie en er volgt een verhuizing naar een dorp in Zuid-Holland. Na hun trouwen gaan ze naar de hervormde kerk. Gijs gaat naar een nieuwe, christelijke basisschool. Drie jaar later verhuizen ze opnieuw en gaan ze weer naar een andere basisschool.
Daar, met de jongens van het dorp, leert hij God kennen. “We lazen de Bijbel, gingen naar de kerk. De verhalen uit de Bijbel vond ik mooi en inspirerend. Ze bevatten wijze lessen en Jezus was voor mij een held en een voorbeeldfiguur. Dat morele kompas heb ik altijd gehad, ik heb Hem onbewust als voorbeeld genomen. In heel veel situaties koos ik daarom toch voor vergeving, voor het liefhebben van vijanden. Tijdens een kamp van de kerk baden we samen en ik kreeg een verlangen naar een diepere openbaring. Maar in bijbelstudies kreeg ik geen antwoord op de vragen die ik had.”
Zwarte deken
Met de nieuwe man in huis verandert de sfeer, ondanks de open Bijbel, drastisch. “Hij geloofde wel maar leefde er niet altijd naar. Hij heeft zelf verkeerde voorbeeldfiguren gehad als het gaat om ouderschap. Als ik terugkijk begrijp ik wel meer dan vroeger. Hij had ineens vijf kinderen in huis. Ik ben superdankbaar dat hij zorgde voor eten, onderdak en scholing. Alleen in relationele zin, in hoe je je hart opent voor kinderen, is het niet goed gegaan. Hij was een best wel agressieve man die worstelde met driftbuien. Dat uitte zich in heel veel conflicten, in stress. Hierdoor ontstond er onveiligheid en is er een zwarte deken over onze jeugd gekomen.”
Gijs herinnert zich de keer dat hij zijn kamer niet goed had opgeruimd. Zijn stiefvader kwam driftig thuis, ontdekte dat Gijs niet alles op orde had, tilde hem op en gooide hem tegen de muur. “Ik had schrammen op mijn arm en mijn horloge is kapotgegaan.” Een andere keer zat het gezin te eten. Zijn moeder was er niet. “Er ontstond een conflict en mijn ene broer werd naar de grond getrokken en gewurgd voor onze ogen.”
Wantrouwen
Pas op latere leeftijd ontdekt Gijs dat de gezinssituatie niet normaal is. “Als kind denk je dat het overal zo gaat.” Het leidt tot veel schade in het gezin. “Het ene kind keerde naar binnen, het andere ging ertegenin. Onze veiligheid om kind te kunnen zijn, is ons al vroeg ontnomen. Je begint te jong met zorgdragen, voor je broers en zus, maar ook voor je moeder die eveneens in gevaar was. Je krijgt een verantwoordelijkheid die je als kind niet hoort te dragen.”
Gijs krijgt, ondanks dat hij het ook goed kan vinden met zijn stiefvader, een ander beeld bij een vader. “Hij maakt eigenlijk misbruik van macht. Dat is heel verdrietig, want van de goedheid die er in jou is gelegd, wordt misbruik gemaakt. Daardoor bouw je wantrouwen op naar dingen om je heen en je krijgt het idee dat je in gevaar bent, waardoor je al heel gauw op je hoede bent. Ook leidde het verkeerde vaderbeeld bij mij tot een autoriteitsprobleem.”
In zijn moeder ziet Gijs Jezus. “Mijn moeder ging altijd de onderste weg. Ze had een liefdevolle, volhardende houding naar mijn vader en was vergevingsgezind. Ze had echt Jezus als voorbeeld. Dat heb ik altijd krachtig gevonden in mijn moeder. Ze koos ervoor om de goedheid te blijven zien in iemand, terwijl die er totaal niet is. Ze geloofde in verandering en dat nam ik over.”
Zaadjes
Tijdens een conflict met Gijs’ broer die dan zestien is, zegt de stiefvader tegen zijn vrouw: ‘Of hij het huis uit, of ik’. Gijs’ moeder kiest voor de stabiliteit van het gezin, anders stond iedereen op straat. Haar zoon krijgt de keuze om zich aan de regels te houden of het huis te verlaten. “Dat is best wel heftig. Hij is in Rotterdam terechtgekomen en opgevangen door de Navigators, waar hij radicaal tot geloof is gekomen. Hij raakte betrokken bij de Last Reformation. Er zijn toen zaadjes bij mij geplant, ik vond het heel inspirerend als jongere broer.”
Wanneer Gijs en zijn tweelingbroer Kees rond hun zeventiende in een conflict met hun stiefvader belanden, kiest hun moeder voor haar zoons. “Het was heel onveilig, we moesten vluchten. Achteraf was het demonisch.” Ze gaan wonen bij een vriend van Gijs, die ook gelovig is. “Zijn vader was een rolmodel op het gebied van geloof. Hij opende altijd zijn huis, ontving mensen met warmte en was altijd liefdevol. We waren welkom. Hij heeft ook nog met mijn stiefvader gebeden.” Ondanks dat er een eind gekomen is aan het geweld, volgt er een periode van onzekerheid en verdriet, zeker voor Gijs’ moeder. “Onbewust heeft mij dat veel gedaan.”
Studeren
Na zijn middelbare school gaat Gijs journalistiek studeren in Utrecht. “Daar begon mijn leven. Mijn identiteit werd gevormd. Ik zocht naar afleiding of verzachting en ging op in het drinken en uitgaan. In mijn studie was ik bezig met objectiviteit en subjectiviteit en ik verlangde ernaar te weten wat waarheid was. Omdat mijn stiefvader vele maskers had – de ene keer was hij heel blij het andere moment mega-agressief – ontwikkel je een voelspriet voor hoe iemand in elkaar zit. En dan ontdek je heel vaak dat dingen niet kloppen. Dat maakte een verlangen naar echtheid in mij wakker. Ik vroeg op jonge leeftijd ook al aan God: ‘Hoe zit het allemaal?’
Gijs haalt zijn studie niet. “Ik ging op in het studentenleven, werd lid van een vereniging, dronk heel veel, blowde, woonde in een huis met gasten die ook allemaal blowden. Ook kreeg ik een ongezonde relatie met iemand en verloor mezelf daar helemaal in.” Hij begint een nieuwe studie, social work, maar stopt na drie maanden als blijkt dat het niet bij hem past. Hij neemt een baantje als werver voor goede doelen. “Daar was een ongezonde bedrijfscultuur van doorgaan tot in de late uren, doorhalen, drinken, relaties, vrouwen. Ik trok vrouwen aan die leken op mijn stiefvader en nam de rol van hulpverlener aan. Daarbij verloor ik mijn eigen grenzen uit het oog.”
Masker
Na verloop van tijd begint hij op een theaterschool. “Die opleiding heeft me heel erg gevormd om mijn referentiekaders los te laten en echt te gaan graven naar wie je bent als niemand kijkt. Wanneer acteer je wel of niet. Wat is echt en wat niet. Wat is een masker en wat niet.” Maar hij begint ook weer met blowen en heeft weer een ongezonde relatie. “Op een gegeven moment werd ik zwaar depressief en heel angstig. Ik werd superparanoïde, tegen de rand van suïcidaliteit aan. Ik snapte de dingen om mij heen niet meer. Waarom ik op de wereld was, begreep ik niet en ook niet wie ik was en hoe ik mij moest verhouden tot de mensen om mij heen. Ik voelde me afgesneden en alleen.”
Gijs merkt dat hij ergens mee communiceert. “Je creëert nieuwe werelden waardoor het onbewuste naar boven komt en daardoor ontstaat chaos in je binnenste. Er is veel duisternis in het theater. Je speelt dingen als vreemdgaan, suïcidaal zijn, in iemands schoenen wandelen En weer speelde die onbeantwoorde vraag op: wat is waar en wat niet. Het brengt zoveel angst met zich mee, de zinloosheid van je denken. Geen betekenis vinden in je bestaan. Ik ging daar helemaal aan onderdoor en niemand kon me daar een antwoord op geven.”
Tentje
Een ontmoeting met een poppenspeler inspireert Gijs tot een nieuwe richting. “Deze theatermaker verliet het theater omdat hij had ontdekt dat hij er God niet in kon ontmoetten. Hij fietste weg van zijn dochter en ging wonen in een hutje op de hei. Dat bracht me op het idee dat ik ook de eenzaamheid op moest zoeken. Ik was bezig met de stoïcijnse stroming die leert dat je zoveel mogelijk los moet laten om tot de kern te komen van wie je bent. Ik had in die tijd het verlangen om mijn comfort los te laten en buiten te leven.” Gijs bereidt zich hierop voor door al zijn spullen weg te doen en op de grond te slapen in zijn kamer. “Ik ga van maken naar maker naar de Maker”, omschrijft hij zijn idee waarover hij een documentaire wil maken. In die periode gaat Gijs ook de Bijbel lezen en begint ook te bidden.
“Ik geloofde wel dat iets tot mij communiceerde en liet me ook leiden door de omstandigheden. De eerste week is leuk, slapen op campings en bij vrienden. “Maar op een gegeven moment had ik geen plek meer om te zijn. Ik sliep onder een brug, in een park, of ergens langs de weg in een tentje. Het was supervermoeiend. Ik sliep steeds slechter en werd alleen maar zwaarmoediger. Het waren, hoewel ik er zelf voor had gekozen, enorm zware maanden. Op een gegeven moment lag ik op een bankje in een supermooie omgeving en toen kreeg ik de overtuiging: Er is een Schepper.”
Tieren
Op een ander moment loopt hij in de polder. “Ik was echt heel zwaarmoedig en begon te schreeuwen tegen God. Ik snapte niet waarom ik leefde, dat het zo slecht ging en waar was Hij dan? Toen zag ik een Jezus-Leeftslinger voor een raam hangen. Het maakte me boos, want waar was Hij dan? Boos liep ik te tieren tegen God. Achteraf was dat iets heel moois, ik voelde me superoprecht naar God. Met een gebroken geest stortte ik mijn hart uit. Hij reageerde er ook, ineens stond er iemand voor mijn neus die ik niet had gezien. Ik zei: ‘Ik schrik me kapot van jou.’ Hij vroeg: ‘Kan ik iets voor je doen, je ergens heen brengen? Ik zag er verwilderd uit want ik leefde buiten. Zijn vrouw en drie kinderen zaten in een busje en ik ging tussen hen in zitten. We rijden en ik zie zijn ogen in de spiegel. Dat was zo’n vredige, liefdevolle blik, het ontroerde me. Ik kreeg de gedachte dat zij in het huis met die slinger woonden. Dat klopte. Ze vroegen of ik Jezus kende. Op zich wel, maar ik wist het ook niet zo goed. Na een tijdje hebben ze me ergens gedropt. Maar voor mij was het een soort knipoog, een reactie op mijn roep naar God. Zo waren er veel mensen waarop Hij zich liet zien.”
Gijs’ moeder had kanker. “Ze heeft er weinig over gedeeld en ik heb er weinig van meegekregen. Ze heeft heel erg naar God gezocht en ook naar de betekenis van de doop. Ze wilde zich laten dopen en ik ben erheen gegaan. Een vrouw zei tegen mij: ‘Er staat een heel grote engel achter jou’. Ook werd het lied ‘Ik heb Jezus nooit gezien’ van Martin Brand gezongen. Dat raakte me heel erg.”
Vrede
Hij besluit een kerk te bezoeken, een kleine evangelische gemeente met vijftien leden in Utrecht. “Ik werd er meteen geraakt door iets van vrede en rust. Er was pure aanbidding met akoestische muzk. Ik zat daar en voelde me geliefd. Een vrouw begon te prediken over he tjacobsgewricht. Jacob worstelde met God en kreeg last van zijn heup. In die periode had ik ook heupklachten door het vele lopen. De preek ging over gehoorzaamheid aan God. Dat trof mij, want ik besefte: ik ben dat niet. Op een gegeven moment vroeg ze om je hand te leggen op een plek die pijn deed. De pijn uit mijn heup verdween. Ik begon het te rationaliseren: dit is placebo. Maar ik ervoer vrede, werd geraakt door het Woord en de pijn bleef weg. Daardoor werd ik megablij.”
Veel snapt Gijs niet, zoals de goedheid van God. “En ik had een verkeerd beeld van God. Maar in de diensten verzachtte mijn hart en ik verlangde naar meer. Ik bad: ‘Heer, geef mij mensen om mij heen die alles geven om U te vinden.” Een kennis leidt hem naar Best Life Church. Irma van der Boom deelde heel eenvoudig het evangelie. “Ik kreeg er geen speld tussen, dit is gewoon helemaal waar, besefte ik. In de andere gemeente was nooit naar een keuze gepreekt en ik had nooit gehoord dat je kon kiezen. Ik stak mijn hand in de lucht en koos voor het leven. Op dat moment werd ik helemaal vervuld van de blijdschap van Gods Geest.”
Jezus-leeftslinger
Met terugwerkende kracht ziet Gijs hoe God al aan het werk was in mijn leven. Het verhaal van de tien melaatsen, van wie maar een terugging om Jezus te bedanken, bracht hem op het idee om de mensen die hem hielpen te bedanken. Zo bezocht hij het gezin van de Jezus-Leeftslinger. “Dat was een mooie ontmoeting. Ze vertelden dat ze ruzie hadden gehad of ze mij moesten oppikken. De man wilde naar een verjaardag, de vrouw zei dat God duidelijk maakte dat ze mij op moesten pikken. Uiteindelijk zijn ze gestopt. De man heeft een half jaar lang voor mij gebeden terwijl hij mij niet kende. Dat vond ik zo ontroerend. Hoe kan het dat je zo lang voor iemand bidt terwijl je hem maar zo kort gesproken heeft. Dat getuigt van veel liefde.”
Gijs leert God steeds meer kennen als vriend, vertelt hij. “Eerst was Hij Redder en Verlosser, uit de duisternis en mijn moeilijke bestaan. Toen werd Hij mijn Geneesheer.” Op de Bijbelschool van Best Life Church die hij volgde, beseft Gijs wat Jezus voor hem heeft gedaan. “Ik knalde uit elkaar van verdriet toen ik bedacht hoe pijnlijk de kruisiging moet zijn geweest. Toen bad ik met iemand om een ontmoeting met God. Thuis ging ik, heel verdrietig én vol verlangen, op mijn knieën. Ik ervoer vet veel troost omdat Jezus mijn pijn kent.”
Geliefd
Het kennen van God heeft Gijs volledig veranderd. “Ik was eigenwijs, egoïstisch en heel koppig. Ik had zoveel vertrouwen verloren, had te maken met heel veel angst en eenzaameid. Hiervan heeft God mij bevrijd. Hij beschermt mij en geeft mij een gevoel van veiligheid, van geliefd zijn en ongelooflijk veel hoop. Hij schenkt mij het eeuwige leven. Het mooiste vind ik dat Jezus de Waarheid is, dat Hij de dood heeft overwonnen, dat elke leugen moet verdwijnen in Zijn naam en dat Hij me helpt om het kwade met het goede te overwinnen. Ik ben zo dankbaar dat ik steeds meer op Hem mag gaan lijken.”
Zijn toekomst is voor Gijs nog onduidelijk. “Ik ben gaan werken als hovenier en neem als ZZP’er klussen aan. Het voelt als een sidejob, omdat ik het als taak zie om Gods huis te bouwen. Ik merk dat ik in alle dingen die ik doe God wil verhogen en ik ben aan het onderzoeken wat het meeste vruchtdraagt. In de gemeente krijg ik steeds meer dingen toevertrouwd. Ik ben superdankbaar voor mijn leven met hem.”
