Een wetsvoorstel dat sinds eind juni in Spanje op tafel ligt, kan grote gevolgen hebben voor christelijke gemeenten, pastorale zorg en evangelische bedieningen. Als het aan de regering ligt, worden alle vormen van hulp die gericht zijn op het veranderen of onderdrukken van seksuele geaardheid of genderidentiteit strafbaar, inclusief gesprekken binnen de kerk. De Evangelische Alliantie slaat alarm: “Dit raakt de kern van onze vrijheid.”
De wet, die eind juni met grote meerderheid werd aangenomen in het Congres van Afgevaardigden, stelt dat ieder programma, gesprek of begeleidingstraject met als doel “het veranderen, onderdrukken of ontkennen van iemands seksuele oriëntatie of genderexpressie” een misdrijf is. Wie zich eraan schuldig maakt, kan een gevangenisstraf van zes maanden tot twee jaar opgelegd krijgen, naast boetes of beroepsverboden. Het wetsvoorstel is nu doorgestuurd naar de Spaanse Senaat, die binnen twee maanden tot een definitief oordeel moet komen.
Geen ruimte voor vrijwillige hulp
Opvallend aan de wet is dat er geen uitzondering wordt gemaakt voor hulp op vrijwillige basis. Of iemand zelf om gebed, pastorale gesprekken of counseling vraagt, is volgens de wet irrelevant. Het gaat om de intentie: zodra het doel van het gesprek ‘verandering’ is, geldt het als strafbaar.
Met name christelijke leiders vrezen voor de gevolgen. Pastorale begeleiding rondom identiteit en seksualiteit – een gangbare praktijk in veel kerken – wordt op deze manier volgens hen feitelijk onmogelijk. “Dit is geen bescherming, dit is repressie,” stelt de Spaanse Evangelische Alliantie in een verklaring. “We hebben het niet over dwangpraktijken, maar over gesprekken die mensen zelf zoeken in vertrouwen en geloof.”
Gevaar voor predikanten en mentoren
Volgens het wetsvoorstel kunnen niet alleen therapeuten, maar ook geestelijken, mentoren en kerkleiders worden vervolgd. Dit zou ook buitenlandse zendelingen of sprekers kunnen raken. De term ‘conversietherapie’ is daarbij breed gedefinieerd, wat zorgt voor juridische onzekerheid.
“Een pastor die in een één-op-één gesprek met een jongere bidt voor zuiverheid of reinheid, kan straks veroordeeld worden,” zegt een woordvoerder van de evangelische organisatie Fundación Evangelio Vivo. “De wet maakt geen onderscheid tussen misbruik en geestelijke begeleiding. Dat is ernstig.”
Europese trend
Spanje volgt met deze wet andere landen zoals Frankrijk, Ierland en Duitsland, die vergelijkbare wetgeving hebben ingevoerd. In Spanje zijn in sommige regio’s (zoals Madrid, Murcia en Andalusië) al sinds 2016 lokale verboden van kracht, maar deze nieuwe wet geldt voor het hele land en is strenger.
Mensenrechtenorganisaties steunen het wetsvoorstel, dat volgens hen nodig is om jongeren te beschermen tegen psychische schade en sociale druk. Volgens Amnesty International zijn ‘conversion practices’ “inhumaan en vernederend.” Tegelijkertijd klinkt er internationaal ook kritiek: de wet zou in strijd zijn met godsdienstvrijheid, ouderlijk gezag en zelfbeschikking.
Nederlandse context
In Nederland ligt een soortgelijk wetsvoorstel op tafel, dat zogenaamde SOGIECE-praktijken wil verbieden (Sexual Orientation and Gender Identity Change Efforts). Daarbij wordt nadrukkelijk gekeken naar de situatie in Spanje en andere EU-landen. Ook hier waarschuwen christelijke organisaties voor een wetsklimaat waarin pastoraat onder verdenking komt te staan.
De uitkomst van het Spaanse proces zal mogelijk als juridisch en cultureel precedent dienen. De Spaanse Senaat bespreekt het wetsvoorstel naar verwachting in september.
