Na ruim negen jaar leiding te hebben gegeven aan de Verenigde Pinkster- en Evangeliegemeenten (VPE) legt Machiel Jonker zijn taak neer. William Bone is zaterdag 8 november tjdens de landelijke vergadering unaniem verkozen als zijn opvolger. Jonker is dankbaar. Een week na zijn officiële vertrek begint voor hem een sabbatical van een half jaar. “Geen agenda, rust, achterstallig onderhoud en vooral: horen van de Heer,” zegt hij. “De bediening is de overflow van mijn leven met Jezus. Als dat stopt, stopt mijn leven met Jezus niet! Maar ik neem nu bewust afstand om te luisteren.”
Jonker predikte voor het eerst op zijn achttiende, werkte jarenlang bij Teen Challenge, leidde de gemeente in Heerhugowaard en werd later – soms gekscherend – in zijn rol als VPE-voorzitter ‘pinksterpaus’ genoemd. Zijn negen jaar als voorzitter van de VPE zijn voor hem een periode van mooie lessen over roeping, cultuur en geestelijk leiderschap.
1. Authentiek spreken van God – geen kopieergedrag
Voor Jonker is de grootste winst van zijn laatste dienstjaren het leren afhankelijk te zijn van het authentieke spreken van God. In zijn beginjaren als lokale voorganger, zegt hij, keek hij teveel naar anderen: “Je kijkt naar succes en je probeert dat te imiteren. Ik heb zelf meegedaan in bv de G12. Maar ik ontdekte: als er geen uniek spreken van God is, dan kopieer je alleen maar.”
“God wil spreken, en dat moet leidend zijn.”
2. Verbinden met de hele kerk – geen solitaire bedieningen
Een belangrijke ontdekking was voor Jonker dat geestelijk leiderschap nooit solitaire innovatie is. “Moet iedereen zelf het wiel uitvinden? Wel van God horen en tegelijkertijd je verbinden. Verbind je principieel met de hele kerk. Op die manier kun je van elkaar leren.” Volgens Jonker is dit niet in strijd met het bovengenoemde punt. “Leren is goed, als je maar niet gaat kopierën.
Binnen die verbinding is teamwerk essentieel: “Jezus is alles – en Jezus in je team is alles. Ik ben meer een verbinder, dan een aanjager. Maar God gaf mensen in het team die mij aanvullen. We hebben bijvoorbeeld iemand in het team, Christian Tan, die er met veel moed op uit trekt en nieuwe kerken plant op plekken waar dat niet eenvoudig is. Een complementair team dat elkaar eert en geen verborgen agenda’s heeft, is een van de sleutels van vruchtbaar leiderschap.”
3. Rust in de organisatie als voorwaarde voor opwekking, niet als doel op zich
Rond 2015–2016 kende de VPE een roerige tijd, maar Jonker ervoer dat De Heer mede zijn verbindende profiel gebruikte. De rust keerde terug. Die rust bleek later een geestelijke sleutel. “Rust is geen doel op zich. Het is een klimaatvereiste. Net als in de natuur: in een goed klimaat groeit het beter. Vrede, rust, eenheid, is nodig voor groei”.
Tijdens intensief zoeken naar Gods richting, was daar het spreken van God, verwoord in de centrale boodschap: Zie Jezus. Deze openbaring hielp de VPE om een krachtige voortgang te hebben als organisatie. “Verbinden is belangrijk, maar als het alleen bij vrede bewaren blijft, ontstaat er niets nieuws. Vrede is in die zin geen doel op zich, maar een conditie, een voorwaarde, een klimaatvereiste. Er is beweging nodig, en dat komt door openbaring van de Heilige Geest, niet door management.”
4. Een geestelijke cultuur belangrijker dan een visie
Hoewel Jonker gelooft in visie van God, stelt hij dat cultuur minstens zo bepalend is. “Zonder gezonde koninkrijkscultuur gaat het niet worden. In een goede cultuur vloeit visie vanzelf. Maar als er een houding is van ‘me and my ministry’, blokkeert het. Het gaat om Christus.”
Hij noemt oktober 2021 als sleutelmoment, toen VPE-leiders overtuigd werden van zonde. Tranen vloeiden. Publiekelijk en in de prive-setting moest er vergeving gevraagd worden voor pijn die in het verleden was veroorzaakt. Jonker en anderen reisden daarvoor naar veel mensen in meerdere hoeken van Nederland. “Gewoon gehoorzaamheid. Het heeft bijgedragen aan authenticiteit en geloofwaardigheid binnen de organisatie. Binnen deze cultuur, kon God weer een nieuw werk doen. “
5. Waarheid en eenheid – eerst complementariteit, dan grenzen
Over theologische verschillen is Jonker helder: “Ga primair uit van complementariteit: jij hebt iets wat wij niet hebben.” Standpunten zijn pas relevant ná een goed gesprek waarin er geluisterd is. “Jezus is meer dan een verzameling standpunten. Zelfs als je het niet eens bent, moet je eerst kijken: hoe gebruikt God die ander?” Soms vragen mensen aan mij: ‘Wat vind je van die en die bediening?’ Ze willen dan dat ik me stevig uitspreek. Maar eerst is het goed om te kijken wat je van die ‘ander’ kan leren. Misschien wil God je wel een spiegel voorhouden.” Als dingen echt buitenbijbels zijn, bijvoorbeeld als de kern van het evangelie in geding is, kunnen en moeten volgens Jonker de wegen wel scheiden. Maar pas nádat er gesprek heeft plaatsgevonden.
Vrouw van de voorganger
Naast lessen, deelt Jonker ook wat zaken die hem na aan het hart liggen. Een punt dat Jonker expliciet op de agenda wil houden, is de zorg voor gezinnen en met name vrouwen van voorgangers. “Er is veel verdriet onder voorgangersvrouwen. De bediening weegt vaak zwaar en voorgangers geven soms te weinig aandacht aan thuis. Dat is niet goed! God wil hierover spreken. Discipelschap begint thuis, niet in de kerk. De kerk rust toe, maar papa en mama zijn de eerste discipelschapsplek.”
Hij verwijst naar Genesis 7:1 als beeld: het hele gezin gaat de ark in – Christus.
Vergrijzing en nieuw vuur
Jonker vertelt tot slot hoe het nu met de VPE-gemeenten gaat in Nederland. Volgens hem wisselt het nogal. Sommige regio’s kampen met een stuk vergrijzing, bv doordat jongeren elders gaan studeren. Op andere plaatsen daarentegen is een mooie opleving. mn door de beweging van de Geest onder de tieners. “In Noord-Holland nam een voorganger een gemeente van 25 mensen over. De vraag was: gaan we door? Nu zitten er meer dan 150 mensen op een zondag. Het is een plek met wonderen en tekenen.”
Hij noemt voorbeelden in Veghel, waar God sprak en er vervolgens ‘toevallig’ mensen opdoken met hetzelfde dorp op het hart, en in Raalte, waar een conciërge tot geloof kwam en een nieuwe beweging ontstond. Oude pinkstergemeenten bloeien soms ineens opnieuw op. Bijvoorbeeld in een oudere gemeente in Rotterdam. “Een oud oudste van de gemeente zie na afloop van een spreekbeurt met betraande ogen: ‘heb je het gezien? De eerste rij zit weer vol met tieners.’ Dat raakt me.”
Niet maakbaar, wel geleid door Christus
Jonker benadrukt dat het Koninkrijk niet maakbaar is: “Als je in een gemeente moet bemiddelen of iets vlottrekken, lukt dat niet altijd. Je kunt het niet met trucjes oplossen. De kerk is van Jezus. Hij repareert.”
In zijn sabbatical wil Jonker vooral één ding: opnieuw horen wat de Geest spreekt. “De bediening stopt niet, maar ik leg mijn agenda neer om te luisteren. Want alleen het spreken van God brengt echte beweging. Daarna ga ik weer met frisse energie verder.”
