Het is nu iets meer dan een jaar geleden dat de zestienjarige Yoran Krol vermist raakte. Ondanks dat er grootschalig naar hem werd gezocht, leverden zoekacties niets op. De vader van Yoran, Daniël Krol vertelt hoe door het rouwproces heen, zijn leven en geloof op de kop kwamen te staan. “Alles waarvan je dacht dat je wist hoe het werkte, blijkt anders te zijn”, vertelt hij. Daniël doorworstelde rauwe, wezenlijke vragen met God. Hij heeft een groot verlangen om met anderen te delen en te onderwijzen over hoe Jezus nabij is in tijden van intens verdriet.
Daniël: “Een rouwsituatie is heel heftig. Dat hebben we zelf ervaren met Yoran. Alles waarvan je dacht dat je wist hoe het werkte, blijkt anders te zijn. Je hebt veel vragen en zit met een open einde. Daarom zijn we de literatuur ingedoken en hebben we ervaringsverhalen van mensen gelezen. We hebben boeken van wetenschappers gelezen en van christenen die door een rouwproces zijn gegaan.”
Dit hielp het gezin om te gaan met het diepe gemis van zoon en broer Yoran en hem in hun hart te bewaren. “Mensen in de omgeving gebruiken vaak goedbedoelde uitspraken als ‘tijd heelt alle wonden’ en ‘het een plekje geven’”, vertelt Daniël. “Maar dat is beangstigend en wil je juist niet horen. Het klinkt namelijk alsof je iets afsluit en dat wil je niet. Als je om iemand rouwt, is dat het enige dat je nog met die persoon verbindt.
Wat wij mochten leren, is dat rouw is dat je iemand op een andere manier leert vasthouden. Normaal zouden we Yoran bijvoorbeeld een knuffel geven, maar nu leren we om herinneringen aan hem diep van binnen te bewaren. Hoe pijnlijk dat ook is, dat is een opdracht waar ik aan mee kan werken. Want zo kan ik hem in mijn hart vasthouden.”
Vragen
Voordat het zover kwam, ging Daniël eerst door een periode waarin hij met God worstelde. Zowel hij als zijn vrouw en dochter hadden veel vragen. “We vroegen ons af: wie is God werkelijk? Hij is liefde, maar hoe kon dit dan gebeuren? Heer, waar was U dan?
Een jongen vertelde ons dat hij zijn leven aan Jezus had gegeven ‘mede dankzij Yoran’, die hem had meegenomen naar het tienerprogramma van christelijke camping De Betteld. Yoran noemde Jezus zijn Vriend. Hoe kan het dan dat hij op zo’n manier vermist raakte?
Ik leerde door het proces heen dat ik al mijn vragen bij God mocht neerleggen.”
Dat zijn hele wezenlijke vragen. Je kan ook niet leven met een antwoord dat een dominee ooit heeft gegeven; je moet het zelf doorleven. Op dat moment heb ik tegen ons gezin gezegd: ‘We zijn een huis waar je elke vraag mag stellen. Je hoeft er niet alleen mee te worstelen, want dat is heel zwaar’.
Ik leerde door het proces heen dat ik al mijn vragen bij God mocht neerleggen. Ik heb een hele nacht met God geworsteld. Toen merkte ik dat Hij zei: ‘Ik ben niet bang voor je worstelingen en vragen. Ik huil met je mee.’ Je ziet ook in Johannes 11 in het verhaal van Lazarus dat Jezus meehuilde met de rouwenden. In vers 35 staat: ‘Jezus weende’.”
Rauw en echt
“Ik heb nu een aantal keren in kerken mogen delen over rouw”, gaat hij verder. “Als je praat over de diepte van de pijn, hoe je God daarin kunt vinden, en je spreekt uit ervaring, boor je een laag aan die ongekend is. Het is rauw en echt en daar kunnen mensen niet omheen. In pijn en rouw is kwetsbaarheid en eerlijkheid.
Ik heb ook gemerkt dat veel dingen die er niet zo toe deden, in het rouwproces zijn weggevallen. Het is louterend geweest. Ik geloof al mijn hele leven in Jezus, maar dit proces heeft een laag aangeboord in mijn leven die ik eerder niet kende.”
Verzorgen en verbinden
Als Daniël over rouw spreekt, deelt hij over hoe je samen met Jezus kunt omgaan met het diepe gemis van een geliefde. “Relaties zijn verbintenissen. Dat zie je in de Bijbel in de vriendschap tussen David en Jonathan, maar je ziet het ook in een huwelijk tussen man en vrouw. Op het moment dat een geliefde wegvalt, onstaat er een open verbintenis.
In een rouwproces mag je samen met Jezus die open verbintenis verzorgen en verbinden. Jezus geeft hoop in rouw. Hij is erbij in de storm. Als rouwende moet je zelf in je bootje roeien, maar je mag weten dat Hij erbij is.”
Stilte en praten
Ook legt hij uit hoe omringenden kunnen omgaan met iemand die in rouw is. “Als je bij iemand bent die rouwt, hoef je niet gelijk woorden te gebruiken. Je mag er ook in stilte zijn voor die persoon. Dat is vaak juist heel goed. Omringenden willen vaak het verdriet van degene in rouw kleiner maken, maar dat hoeft niet. Je mag in stilte met de persoon meehuilen. Job in de Bijbel had ook drie vrienden die zeven dagen stil bij hem zaten, omdat er gewoon geen woorden waren voor wat hij doormaakte.
Tegelijkertijd is elke rouwende op zoek naar het verhaal van de geliefde die hij/zij mist. Iedereen in de omgeving die die persoon kende, kent een ander stukje van het leven van die persoon. In het geval van Yoran proberen we dat alles te bundelen, zodat het Yoran als het ware groter maakt. Het helpt om met elkaar heel liefdevol over de persoon die je mist, te praten. Op een gegeven moment kan dat. Het maakt het beeld dat je hebt van diegene, completer.” (Artikel gaat verder onder foto.)
Eenzaamheid
Daniël hoort veel van mensen dat ze in eenzaamheid rouwen, wat voor hem het belang om over rouw te onderwijzen, nogmaals onderstreept. “Vaak lukt het de omgeving niet om er voor de persoon in rouw te zijn. Dat merkten wij ook.
Veel mensen hebben ons praktisch geholpen en voor ons gezorgd. Zo hebben er 2500 mensen naar Yoran gezocht. Ook stuurden mensen ons kaartjes en brachten ze eten. Dat hadden we echt nodig en daar zijn we erg dankbaar voor. Tegelijkertijd was het moeilijk voor mensen om er emotioneel voor ons te zijn en dat horen we van veel andere mensen die in een rouwproces zitten, terug.”
Uitreiken
Maar het is juist een bijbelse opdracht om er in zo’n periode voor iemand te zijn, geeft hij aan. Zeker in de beginperiode wanneer de rouw het heftigst is. Daniël legt uit: “Het is belangrijk voor de omgeving om te weten dat de rouwende in die periode zelf niet in staat is om om hulp te vragen en uit te reiken.
Als je met iemand in rouw te maken hebt, vraag dan of je die persoon af en toe mag bellen. Schrik niet als de persoon nee zegt. Vraag gewoon een andere keer weer, en dan weer. Blijf uitreiken, dat is belangrijk.
Als je er een langere periode overheen laat gaan om uit te reiken naar de persoon, wordt de drempel hoger voor hem om zijn verhaal bij jou te doen. Er ontstaat dan een kloof, omdat diegene in zo’n korte tijd door zoveel heen gaat. Daarom is het van belang op regelmatige basis aanwezig te zijn.”
Veilige plek
“Iets anders wat belangrijk is, is dat de kerk er voor mensen in rouw is. Is de kerk, wanneer iemand door een rouwproces heengaat, een veilige plek zonder oordeel? We merken dat dat vaak niet zo wordt ervaren. Mensen in de kerk komen met goed bedoelde woorden, maar weten vaak niet hoe ze er echt voor rouwenden kunnen zijn.
Daardoor moeten veel mensen in een rouwproces hun vragen in eenzaamheid doorworstelen. Het zou zoveel beter zijn als mensen in rouw samen met geloofsgenoten door hun rouwproces heen zouden kunnen gaan.”
Kostbaar
Daniël, die zelf oudste is geweest in de kerk, vertelt hoe hij nu tegen wil en dank door ervaring veel heeft geleerd hierover. Hij wil dit graag doorgeven “om mensen in rouw te helpen zich aan God vast te houden en mensen in de omgeving te helpen er voor de rouwende te zijn.”
“Er zijn voor een rouwende persoon lijkt misschien moeilijk”, besluit hij, “maar persoonlijk horen we van veel vrienden die naast ons staan terug, dat ze het kostbaar vinden om in deze periode om ons heen te staan en te zien hoe God werkt, dwars door het verdriet heen.
Het kost je wat als je om iemand heen staat als diegene rouwt. Maar tegelijkertijd is het heel kostbaar. Ik haal vaak Prediker 7:2 aan: ‘Het is beter om in een huis te zijn waar gerouwd wordt, dan in een huis vol feestgedruis…. Want bij een droevig gezicht maakt het hart het goed.’ Als je in een huis bent waar gerouwd wordt, is dat de meest kwetsbare en authenthieke plek van iemand waar je op dat moment bij mag zijn. Er blijft alleen echtheid over, en dat is heel waardevol”
Via een pagina op Instagram getuigt de familie van Yoran van de hoop en de kracht die het geloof hen geeft midden in de rouw. Ze willen daarmee ook de bekendheid rondom rouw (wat is rouw, waarom rouw je, hoe kun je rouwen, hoe kun je iemand bijstaan in rouw) vergroten door er open en eerlijk over te delen. Klik hier om hun pagina op Instagram te bekijken.
