“Het hoort bij een groeiende stad om ruimte te creëren voor sekswerk’’. Met deze woorden maakte de gemeente Utrecht haar plannen bekend rondom sekswerk in het centrum. Tweede Kamerlid Don Ceder (ChristenUnie) deelde dit vorige week op social media en liet daaruit zijn ongenoegen blijken. Ook Frits Rouvoet, die zich vanuit BrightFame inzet voor vrouwen in de prostitutie, heeft moeite met de woorden in het coalitieakkoord. We vroegen beide mannen om een reactie.
Uit het coalitieakkoord:
‘’We maken meer ruimte voor sekswerk.
Sekswerk is werk. Utrecht is gegroeid, maar het aantal plekken voor sekswerk is in de afgelopen jaren afgenomen. Die trend willen we keren. Het hoort bij een groeiende stad om ruimte te creëren voor sekswerk. Dat doen we op verschillende manieren, waarbij het rapport van de commissie Sorgdrager onze leidraad blijft. We minderen op trajecten die sekswerkers bewegen te stoppen.’’
Sluiting Zandpad
Frits weet als geen ander hoe het belang van de vrouwen in het gedrang kan komen als deze plannen doorgang zullen vinden. Hoewel hij met BrightFame actief is in de Red Light District in Amsterdam, is de situatie rondom sekswerk in Utrecht hem ook bekend.
Dat het aantal plekken voor sekswerk in de afgelopen jaren is afgenomen, vindt hij logisch. ‘’De prostitutiezone aan het Zandpad is toentertijd gesloten vanwege misstanden. Bij BrightFame hebben wij contact gehad met vrouwen die daar vandaan kwamen. Een daarvan heeft daadwerkelijk te maken gehad met geweld en heeft daarnaast een baby gekregen van een van de mannen, maar we kennen ook vrouwen die nooit te maken hebben gehad met misstanden.’’
Door zijn werk onder de vrouwen is Frits in staat om het vanuit hun perspectief te bekijken. ‘’Het feit dat de zone volledig gesloten werd, vind ik moeilijk. Niet iedere vrouw had te maken met misstanden of geweld en ook niet iedere vrouw was slachtoffer van mensenhandel. Stel je voor dat je een winkel hebt en in een aantal winkels om je heen is er sprake van misstanden, waarna jij je winkel ook moet sluiten. Wat we van prostitutie vinden, blijft staan. Maar zo’n besluit heeft impact. Deze vrouwen moesten plotseling uitwijken naar Amsterdam. Dat was best moeilijk voor hen.’’
Zorg over misstanden
Nu stelt de gemeente Utrecht dat het past bij een groeiende stad om de dalende trend te keren en juist ruimte te creëren voor sekswerk. Dit willen zij doen door te zorgen voor vijftien werkplekken in Parkeergarage Paardenveld, met de mogelijkheid om dit in de toekomst verder uit te breiden. ‘’Ik heb al vraagtekens bij de locatie. Het laat eigenlijk zien dat men het wel een beetje wil wegstoppen. Zegt dat niet iets over wat de gemeente werkelijk van dit werk vindt? We lezen bovendien niets meer over de reden waarom het aantal werkplekken afgenomen is: De misstanden. Is daar wel of niet iets aan gedaan? En kan er gegarandeerd worden dat er deze keer niet weer misstanden zullen ontstaan?’’
Don Ceder deelt die zorg: ‘’De gemeente weet dat, hoeveel maatregelen zij ook tegen moderne slavernij nemen, misstanden vrijwel niet te voorkomen zijn. De gemeente moet daar rekenschap van geven.’’
De gemeente weet dat, hoeveel maatregelen zij ook tegen moderne slavernij nemen, misstanden vrijwel niet te voorkomen zijn. De gemeente moet daar rekenschap van geven.
Prostitutie vanuit huis
Vorig jaar vond er in deze stad al een verandering plaats op het gebied van prostitutie. Sinds 2025 is het namelijk op meerdere plekken in Nederland, waaronder in Utrecht, toegestaan om vanuit huis prostitutie te bedrijven.
Frits legt uit dat dit voor gevaarlijke situaties zorgt: ‘’Zeker als een vrouw dat in haar eentje doet. Niemand is ervan op de hoogte dat zij een klant ontvangt en waarschijnlijk wil zij ook voorkomen dat men er in haar straat van af weet, maar ruim 90% van de vrouwen in de prostitutie ervaart op de een of andere manier geweld. Dat gebeurt vaak door een klap. Daarnaast komt spugen en verbaal geweld ook regelmatig voor.’’
Controles
Hij vertelt dat de tippelzone op de Europalaan ook gesloten is. ‘’Voor sekswerk zijn de vrouwen dus vooral afhankelijk van een paar privéclubs of door vanuit huis te werken, waarvoor de gemeente strikte voorwaarden en vergunningen hanteert. Maar ik vraag me af hoe dit gecontroleerd wordt en of de politie daar daadwerkelijk regelmatig langsgaat. Ze hebben al mankracht tekort, dus ik denk dat er niet veel van terechtkomt om bij al die verschillende plekken in Utrecht langs te gaan. Ik heb begrepen dat er in de context van thuiswerken al situaties ontstaan, waarin in één huis meerdere mensen aan het werk zijn. Dan spreek je eigenlijk al van een verkapt bordeel. Ik kan me voorstellen dat het voor sommige vrouwen prettiger is om op een meer zichtbare plek te werken, maar ik denk dat de gemeente de situatie nu al niet in de hand heeft.’’
Prostitutie als basisvoorziening
Bovendien kun je je afvragen of en waarom een gemeente zorg zou moeten dragen voor een groeiend prostitutiewerk. Don Ceder is duidelijk in hoe hij hierover denkt: ‘’Ik vind het een bizarre redenering. De gemeente Utrecht ziet prostitutie kennelijk als een basisvoorziening waar ze als gemeente actief aan moeten bijdragen, net zoals een bibliotheek of zwembad. Dat zegt het Utrechtse college niet over bijvoorbeeld kerkgemeenschappen en voldoende kerkgebouwen.’’
De gemeente Utrecht ziet prostitutie kennelijk als een basisvoorziening waar ze als gemeente actief aan moeten bijdragen, net zoals een bibliotheek of zwembad. Dat zegt het Utrechtse college niet over bijvoorbeeld kerkgemeenschappen en voldoende kerkgebouwen.
Frits heeft meer moeite met een andere uitspraak die de gemeente doet: ‘Sekswerk is werk’. ‘’De gehele gedachtegang daarachter vind ik een groot probleem. Als je sekswerk werkelijk als een gewone baan wilt zien, waarom bestaat er dan geen opleiding of stage voor? Voor vrijwel ieder beroep is het er, maar voor prostitutie niet. En welke ambtenaar zou graag willen dat zijn dochter dit werk zou doen?’’
Verantwoordelijkheid maatschappij
Zou de gemeente dus eigenlijk niet een andere taak moeten hebben op dit gebied? Frits: ‘’Als maatschappij en overheid zouden we eigenlijk moeten laten zien dat een vrouw niet in de prostitutie hoeft te zijn. We moeten andere banen creëren. Ik denk dat heel veel van de vrouwen niet in de prostitutie zouden werken als zij kans hadden op een goede baan. Dit staat natuurlijk los van situaties waarin sprake is van mensenhandel. Ik zeg altijd: ‘Je moet niet kijken naar wat je ziet, want dan zie je een prostituee. Je moet kijken naar wie er achter het masker zit. Wie is dat en waarom staat ze hier?’ Zo ben ik tot de ontdekking gekomen dat veel van de vrouwen dit werk niet hadden willen doen, maar het inmiddels wel al dertig jaar volhouden. We zijn pas op de helft van het jaar en we hebben bij BrightFame al 24 nieuwe vrouwen leren kennen. Een aantal van hen overweegt uit de prostitutie te stappen, maar anderen zitten zo diep in de schulden dat zij zich genoodzaakt voelen om door te blijven gaan. Als maatschappij zouden we moeten laten zien dat er andere mogelijkheden zijn.’’
We zijn pas op de helft van het jaar en we hebben bij BrightFame al 24 nieuwe vrouwen leren kennen. Een aantal van hen overweegt uit de prostitutie te stappen, maar anderen zitten zo diep in de schulden dat zij zich genoodzaakt voelen om door te blijven gaan. Als maatschappij zouden we moeten laten zien dat er andere mogelijkheden zijn.
Minderen op hulptrajecten
Dat de gemeente Utrecht besluit te minderen op trajecten die vrouwen bewegen om te stoppen met het werk is dan ook onbegrijpelijk. ‘’Het valt niet uit te leggen richting kwetsbare vrouwen’’, aldus Ceder. ‘’De gemeente wil niet alleen meer werkplekken creëren, maar tegelijkertijd ook bezuinigen op uitstaptrajecten. Dat is zeer onverstandig. Hiermee verklein je de kans dat vrouwen die in deze harde wereld willen stoppen, dat ook echt kunnen. Er komt zoveel bij kijken om iemand te helpen, dat juist daarop nu bezuinigen hardvochtig is en ik vrees echt voor de gevolgen hiervan voor kwetsbare vrouwen.’’
‘’Ze houden hiermee een grote groep vrouwen in de prostitutie’’, vindt ook Frits. ‘’Zonder hulp zijn er voor deze vrouwen met veelal een lage opleiding of helemaal geen opleiding geen mogelijkheden. Als iemand geen opleiding heeft gehad, dan heeft diegene al gauw een minderwaardigheidscomplex. Komt diegene ook nog eens in de prostitutie terecht, dan wordt het alleen maar moeilijker. Het is geen werk dat je op je CV kunt zetten. De vrouwen bij ons op kantoor oriënteren zich op een baan of een training en ze doen tests om te ontdekken wat bij hen past, zodat ze inzicht krijgen in welke richting ze op zouden kunnen gaan. Hulp en trajecten zijn van groot belang voor deze vrouwen.’’
Groeiende problemen
‘’Daarnaast zien we de problemen alleen maar groeien, wat uitstappen nog meer bemoeilijkt’’, vervolgt Frits. ‘’Van 70.000 euro schuld kijken we bijvoorbeeld niet meer op. Als zo’n vrouw met een nieuw baantje begint, begint ze natuurlijk met een minimumloon en ze kan binnen Europa ook niet teruggaan naar haar thuisland, omdat ze vanwege de Europese Unie toch wel gevonden wordt. Het systeem houdt de vrouwen op die manier ook in de prostitutie. Dat de overheid aangeeft mogelijk te willen maken dat de vrouwen die in de prostitutie willen werken, er ook kunnen werken; dat is dan maar zo. Maar ik vind dat er wel iets gedaan moet worden voor de vrouwen die eruit willen stappen.’’
Uitbreiding uitstaptrajecten nodig
Ceder ondersteunt dit. ‘’Ik ken het werk van BrightFame goed en hun werk onderstreept juist de noodzaak van goede uitstapmogelijkheden. Deze vrouwen hebben vooral ondersteuning nodig. Daarom pleit ik ook niet voor alles per direct stoppen zonder hulp, maar juist om de uitstaptrajecten uit te breiden. Dat de gemeente juist hierop bezuinigt en tegelijkertijd de weg bereidt dat meer, vooral jonge, vrouwen uit Oost-Europa in Utrecht in de prostitutie belanden, lijkt me echt de omgekeerde wereld.’’
Deze vrouwen hebben vooral ondersteuning nodig. Daarom pleit ik ook niet voor alles per direct stoppen zonder hulp, maar juist om de uitstaptrajecten uit te breiden. Dat de gemeente juist hierop bezuinigt en tegelijkertijd de weg bereidt dat meer, vooral jonge, vrouwen uit Oost-Europa in Utrecht in de prostitutie belanden, lijkt me echt de omgekeerde wereld.
‘’Want zeker voor vrouwen uit landen in Oost-Europa of Zuid-Amerika, waar het een stuk minder gaat, blijft Nederland een aantrekkelijke bestemming als geld verdienen met je eigen lichaam mogelijk blijft.’’ Zo beaamt Frits.
Belang van de vrouwen
Mochten de plannen toch uitgevoerd worden, dan hoopt Frits in ieder geval dat de veiligheid van de vrouwen hierin gewaarborgd wordt. ‘’Even los van het feit dat we de vrouwen liever ander werk zien doen; prostitutie is er. Als zij dit werk doen, vind ik het eigenlijk een voorwaarde dat zij een alarmknop hebben. Ook al lost dat natuurlijk niet alles op, want het is de vraag of zij daar snel genoeg bij kunnen indien nodig. Verder zou het gunstig voor hen zijn dat de werkplekken betaalbaar worden. Bij ons in The Red Light betalen zij al gauw 250 euro per avond-/nachtshift. Werkt zo’n vrouw 24 avonden, dan zit zij dus aan 6000 euro kosten in de maand. Veelal gebeurt dit ook nog ‘handje contantje’, dus daar kan ook weer mee gerommeld worden. Ik hoop dat de gemeente Utrecht in de plannen oog heeft voor het belang van de vrouwen.’’
