In drie dagen werden meer dan duizend exemplaren van zijn boek ‘Mij ontbreekt niets’ verkocht. Dit betekent dat Jan Pool een bestseller heeft geschreven. De oud-voorganger en spreker kreeg eind januari te horen dat hij uitgezaaide beenmergkanker heeft, wat zijn wereld op de kop zette. Om hiermee om te gaan begon hij te schrijven, eerst voor een besloten vriendengroep op Whatsapp en daarna op Instagram. Steeds vaker kreeg hij de vraag of hij een boek wilde schrijven. Dat is dit najaar verschenen met als titel “Mij ontbreekt niets, leven met kanker en een goede God”.
Hoe was het toen u hoorde dat u kanker had?
“Toen ik hoorde dat ik getroffen was door kanker, was het allemaal nog heel onzeker. Vanwege de uitzaaiingen in de wervelkolom dachten de artsen dat er een orgaan moest zijn dat de kanker veroorzaakte. Ik moest me op het ergste voorbereiden. Dan ga je door een enorme achtbaan van emoties. Na onderzoek bleken de organen schoon te zijn. Het bleek beenmergkanker te zijn. Dat is een ongeneeslijke ziekte, wordt gezegd. ‘We kunnen uw leven verlengen, maar geen schattingen geven over de tijd die u nog heeft. We hopen op een aantal jaren, maar kunnen die garantie niet geven’, kreeg ik te horen. De medische wereld moet het bericht geven op grond van feiten.”
Hoe ging u om met die boodschap?
“De uitslag was natuurlijk wel even slikken. We hebben samen gehuild, elkaar in de ogen gekeken en besloten om er samen voor te gaan! Dat betekende voor mij vertrouwen op God en de weg bewandelen die mij wordt aangeboden, met een hart dat open blijft staan voor een wonder van God. Hij verandert niet voor mij. God is goed!”
Waarom bent u over het ziekteproces gaan schrijven?
“Ik ben schrijver en wilde het hele proces verwerken door het op te schrijven. Ik ben nooit een dagboekschrijver geweest, ik wil me liever tot iemand richten. Daarom ben ik een appgroep begonnen, met geestelijk leiders uit het land met wie ik een vriendschaps- of een mentorschapsrelatie heb. Ik ben gaan beschrijven wat ik meemaakte, aan hen, voor mezelf. Het hielp me om dingen op een rijtje te zetten en te verwerken.”
Op een gegeven moment ging u ook dingen delen op social media, waarom?
“Ik kreeg zoveel positieve feedback in de appgroep: Wat beschrijf je dat mooi, open, kwetsbaar. Steeds meer mensen hoorden dat ik kanker heb en vroegen hoe het ging. Elke vraag persoonlijk beantwoorden was een hele klus, daarom startte ik een e-mailnieuwsbrief. Die ging naar honderden leiders en andere christen in het hele land, die graag op de hoogte gehouden wilden worden. De stap naar social media was toen klein. Waarom zou ik geheimzinnig doen als het nieuws al bekend was bij zoveel mensen? Toen ben ik dingen gaan delen op Linkedin en Instagram. Ik kreeg opnieuw heel veel positieve feedback. Mensen voelden zich getroost en bemoedigd en ontvingen geloof voor hun eigen situatie. Toen dacht ik: misschien zit er een boek in.”
Hoe reageerde de uitgever?
“Kok Boekencentrum waren meteen heel enthousiast. Ze hadden me al willen vragen of ik een boek over mijn ziekteproces wilde schrijven, maar vonden dat ongepast, dus ze waren dolblij dat ik mailde. Ze hadden ook al dezelfde ideeën als ik.”
Hoe ziet het boek eruit?
“Het is een combinatie van tien updates die ik schreef en de uitwerking van thema’s die erbij passen. Zo ontving ik al vrij snel na het slechte nieuws een enorm bovennatuurlijke vrede in mijn hart, zomaar, uit het niets. En die vrede is nooit weggeweest. Ik wijd een hoofdstuk aan de vrede van God in moeilijke omstandigheden. Een ander thema is genezing. Hangt die van ons geloof af of heeft het ook te maken met de soevereiniteit van God? Wat is de plek van gebed, maar ook van lijden? In de charismatische wereld weten we met dat laatste niet zo goed om te gaan.
Een ander hoofdstuk gaat over of deze film teruggespoeld kan worden. Is God de controle kwijt? Ik kom vrij snel tot de conclusie dat deze ziekte, dit script niet van God komt. Hij veroorzaakt geen ziekte. Ik geloof in een goede God. Ziekte is er doordat we leven in een gebroken wereld en door aanvallen van het rijk der duisternis. God belooft in Romeinen 8:28 dat Hij alles laat meewerken ten goede voor allen die Hem liefhebben. In de grondtekst staat: ‘alles’, dus alle tegenslagen, ziektes, maar ook leuke dingen kan God laten meewerken. Hij spoelt geen films terug, maar gebruikt gebeurtenissen als een kundig regisseur voor Zijn verhaal voor jouw leven.”
Maakt dit dat u positief blijft?
“Ja, deze ziekte is er, ik blijf bidden voor genezing en ernaar uitzien met verwachting. En zolang ik de ziekte heb, wil ik er het beeste van maken en een bron van zegen zijn voor alle mensen om mij heen.”
Hoe kijkt u naar het boek?
“Het is een heel persoonlijk, open, kwetsbaar boek. In de groepsapp deelde ik ongefilterd mijn emotie, zoals die keer dat ik keek op welke muur ik mijn mobiel stuk zou gooien. Dat soort gevoelens waren er ook. Er zijn onderdelen die ik bewust niet in het boek heb opgenomen, simpelweg omdat niet iedereen daar goed mee uit de voeten kan. Ik ben van nature openhartig, dat weten mensen, maar wijsheid is ook weten wanneer je iets deelt en wanneer niet.”
Hoe kijkt u in het boek naar uw ziekte?
“Naast mijn persoonlijke emoties, probeer ik ook een evenwichtige theologie over geloof, lijden en gebed te delen. Ik noem het een gezonde theologie, die voor heel veel christenen die hetzelfde meemaken of van wie familieleden ziek zijn, maar ook voor leiders een verademing is. ‘Jan, wat heerlijk, dit geluid’, hoor ik dan. Ik krijg weleens de indruk dat we in de charismatische stroming in de ontkenning leven als we ziek zijn. Dan mag je niet zeggen dat je ziek bent, want door de striemen van Jezus ben je al genezen. Maar ik heb nu gewoon een ziekte, dat is de realiteit. Alleen blijf ik van daaruit opzien naar de hemel voor een wonder. Ik onderbouw mijn theologie ook Schriftuurlijk. Paulus heeft Trophimus ziek achtergelaten. Hij zegt niet dat hij hem genezen heeft achtergelaten. Paulus is gewoon eerlijk. Die realiteit mis ik nog weleens.
Mensen zijn soms ook bang dat als je verkeerd belijdt, je dan niet geneest. Ze moeten blijven geloven dat ze genezen zijn. Dan wordt geloof een kramp. Ik geloof in genade. Het is geen menselijke inspanning waardoor je gezondheid kunt verdienen, daar moeten we enorm voor oppassen. Heel vaak krijgen zieke mensen een schuldgevoel opgelegd. Ze lijden al en krijgen dan vaak te horen dat het hun eigen schuld is. Ik heb best veel mails gehad waarin ik te horen kreeg dat het aan mezelf ligt, dat ik meer geloof moet hebben, dat ik mijn medicijnen moet laten staan om te tonen dat ik geloof heb. Als je dit hoort, dan lijd je niet alleen onder ziekte, maar ook onder de beschuldiging dat het aan jezelf ligt.”
Hoe gaat u daarmee om?
“Ik ben een volwassen christen, ik kan ermee omgaan. Maar het is niet leuk om dat soort berichtjes te krijgen. Ik kijk altijd wel of mensen er met gestrekt been ingaan, of liefdevoller zijn omdat ze je verder willen helpen. Als mensen liefdevol reageren, zeg ik liefdevol ‘mooi, dank je wel’. En op mensen die er met een gestrekt been ingaan, reageer ik niet.
God roemt mensen om hun grote geloof, maar Hij zegt niet tegen zieke: Je hebt een tekort aan geloof gehad. Als Hij het heeft over een gebrek aan geloof , heeft hij het aan de bidders, discipelen. Hetzelfde staat in Jacobus. Niet jouw geloof zal jou genezen, maar het gelovig gebed. Dat legt het geloof bij bidders. Door dit te beschrijven haal ik het schuldgevoel en de druk weg bij de zieke.”
Heeft u nieuwe inzichten opgedaan bij het schrijven?
“Nee, maar ik heb wel helderder hoe ik erin zit. Ik ben allerlei boeken over geloof weer gaan lezen. Kenneth Hagin, Andrew Wommack, Tom de Wal. Er is een geloofskant en we moeten geloof hebben, maar ik geloof niet dat iedere zieke in deze tijd geneest. In die zin noem ik God een mysterie. Petrus predikt en er zijn drieduizend bekeerlingen. Stefanus preekt een paar hoofdstukken later en krijgt drieduizend stenen naar zich toe. Stond hij er met minder geloof? Petrus werd uit de gevangenis bevrijd, maar Jacobus werd onthoofd. Het laat zien dat we in een onvolmaakte tijd leven. In Hebreeën 2 vers 7 en 8 staat dat alles aan de mens onderworpen is maar dat wij nog niet alle dingen onderworpen zien. Wel zien we op Jezus. Het laat duidelijk zien dat bij de wederkomst van Christus alle verdriet, pijn en ziekte verdwenen zijn. Dit is nog niet de hemel. Dat is de realiteit. We houden intussen onze blik op Jezus gericht.”
Wat zijn de reacties van uw omgeving op het boek?
“Mijn vrouw en gezin zijn natuurlijk heel trots. Vrienden zijn ongelooflijk lovend en ook van anderen kreeg ik ontzettend veel positieve reacties. In drie dagen zijn meer dan duizend boeken verkocht.”
Wat helpt u in uw ziekzijn?
“Ik heb veel gemediteerd over Psalm 23. Dat is bijna een afgezaagde psalm; bijna alle christenen kennen hem uit het hoofd. Voor mij is het lied zo fris, het werd een rhemawoord. Vandaar ook de titel ‘Mij ontbreekt niets – leven met kanker en de goede God.’ Als je die psalm goed leest, zie je dat David zegt: JHWH is een ontzagwekkende God, almachtig en mijn herder. Vers voor vers werkt David het uit. God is er in alle situaties, zelfs al ga je door een dal van diepe duisternis, zoals ik nu. Het lijden is groot. Geestelijk en emotioneel gaat het goed, maar fysiek is het zwaar. Ik lijd echt aan deze ziekte. Heel veel dingen kan en mag ik niet meer. Ik heb broze botten gekregen en kan nog maar vijf kilo tillen. Ik heb acht kleinkinderen en kan de kleintjes niet meer optillen. Daar word ik iedere keer mee geconfronteerd. En verder is er de intense vermoeidheid door de chemo. Als ik van mijn stoel in de kamer naar de wc moet, vraag ik me soms af: hoe ga ik daar komen, ga ik dat redden? Fysiek is het lijden daar en toch kan ik zeggen: God is er bij. Mij ontbreekt niets. Steeds geeft Hij opnieuw genade en kracht in de situatie.”
Wat wilt u meegeven aan mensen die hetzelfde doormaken?
“Als je door lijden heengaat, pak Psalm 23 en mediteer daarover. God heeft nooit beloofd dat je niet door vuur of water moet, maar als je daar doorheen gaat, zegt Hij: Ik ben bij je. Dat moet je willen zien. Ik schreef ook een hoofdstuk over dankbaarheid, daar begint het vaak mee. Je kunt je focussen op wat je niet meer kan, maar je kan ook kijken naar wat je nog wel hebt: een lieve vrouw, lieve kinderen, vrienden, duizenden mensen die voor me bidden. Ik krijg elke zondag van mensen te horen: ‘Ik bid elke dag voor jou’. Ik heb dus redenen om te danken. Dan vind je vanzelf vreugde in je leven, ondanks de situatie.”
Boek: Mij ontbreekt niets Leven met kanker en een goede God
