Terwijl christenen in Nederland vaker spreken over druk, weerstand en maatschappelijke spanning, klinkt er tegelijk een ander geluid: de kerk wordt zichtbaarder, vrijmoediger en minder bang. Dat was de kern van een gesprek tussen EO-presentator en kerkverbinder Jurjen ten Brinke en apologeet Chris Verhagen bij de SGP-jongerendag, onder leiding van Leonard Zandijk.
Beiden schetsten een beeld van een land waarin het christelijk geloof meer tegenspraak oproept, maar waarin ook iets anders gebeurt: christenen treden naar voren, jongeren zoeken opnieuw naar waarheid en kerken laten zich nadrukkelijker zien in het publieke domein.
Vooral Jurjen ten Brinke wees op die ontwikkeling. Vanuit Amsterdam, een stad die vaak als seculier en gesloten wordt gezien, vertelde hij juist een ander verhaal. Volgens hem is de ruimte om openlijk christen te zijn groter dan veel mensen denken.
Toen hij jaren geleden met zijn gezin in Amsterdam-Noord ging wonen, was dat spannend. Inmiddels kijkt hij daar anders naar. Mensen blijken volgens hem vaak vriendelijk en verrassend open wanneer christenen helder uitkomen voor hun geloof. “Amsterdam is niet zo’n akelige stad als dat je denkt,” zei hij. “Het is zelfs een fantastisch mooie stad om te mogen wonen en te mogen leven. Juist ook omdat je er alle kansen van de wereld hebt om getuige van Christus te zijn.”
Die openheid neemt niet weg dat de context uitdagend is. Amsterdam-Noord telt ongeveer 110.000 inwoners, terwijl slechts een klein deel actief betrokken is bij een kerk. Ten Brinke sprak over een gebied waar christenen zichtbaar in de minderheid zijn. Toch ziet hij daar geen reden tot terugtrekking, maar juist een roeping om aanwezig te zijn.
Iets verschoven
Volgens hem is de afgelopen jaren iets verschoven. Waar christenen eerder minder zichtbaar waren, is er nu op straat, op pleinen en rond stations steeds vaker openbare lofprijzing en evangelisatie te zien. “Meerdere keren per week zie je christenen op de Dam en rond het Centraal Station zingen en het evangelie prediken. Dat is iets wat door heel Nederland enorm is toegenomen. Stichting Presence heeft hier ook een belangrijke voortrekkersrol in gehad. Ook nieuwe jonge kerken die na de coronaperiode zijn ontstaan, dragen daar volgens hem aan bij.”
Daarmee groeit ook de weerstand. Maar Ten Brinke ziet dat niet als teken van verlies. Integendeel: volgens hem hoort het erbij wanneer de kerk weer zichtbaar wordt. “Dus is het logisch dat je dan ook wat meer tegengas gaat krijgen omdat het zichtbaarder is geworden,” zei hij. “En ik ben daar blij mee dat het dus zichtbaarder is geworden.”
Chris Verhagen sloot daarbij aan, maar sprak scherper over de taak van de kerk. Volgens hem is een gebrek aan druk soms juist een probleem. Een kerk die nergens weerstand oproept, moet zich afvragen of zij de waarheid nog wel helder laat klinken, stelde hij. Tegelijk maakte ook hij onderscheid tussen strijd tegen mensen en strijd tegen leugens. De confrontatie waar hij voor pleit, is volgens hem geen oproep tot hardheid, maar tot waarheid in liefde.
Zachtmoediger
Die combinatie van stevigheid en zachtmoedigheid liep als een rode draad door het gesprek. Juist daarin zag Jurjen ten Brinke een belangrijke les voor de kerk in Nederland. Hij vertelde dat hij in de loop van de jaren milder en genadevoller is geworden naar anderen, zonder minder overtuigd te raken van de kern van het Evangelie. Integendeel: die kern is volgens hem juist dieper verankerd geraakt.
In de praktijk betekende dat voor hem dat hij, als vertegenwoordiger van kerken richting de overheid, ook optrekt met joodse en moslimleiders als het gaat om godsdienstvrijheid en publieke ruimte. Die samenwerking doet volgens hem niets af aan de waarheid van het christelijk geloof, maar laat juist zien dat christenen stevig kunnen staan en tegelijk genadevol kunnen handelen.
Goed doen voor de stad
Een van de meest indringende voorbeelden kwam uit zijn eigen ervaring in Amsterdam-Noord. Toen in zijn gemeente ex-moslims werden gedoopt, kreeg de kerk te maken met dreigementen. Zijn telefoon liep vol met bedreigende voicemails. In plaats van zich terug te trekken, zocht Ten Brinke het gesprek met moslimleiders in de wijk. Dat proces van jaren leidde uiteindelijk tot een opmerkelijk resultaat: moslimleiders boden aan om de kerk te beschermen als er opnieuw dreiging zou ontstaan. “Dan staan we zondag met honderd moslims om je kerk om je te beschermen,” kreeg hij te horen.
Voor Ten Brinke laat juist dat zien wat er kan gebeuren wanneer christenen niet vanuit slachtofferschap reageren, maar trouw blijven aan het goede, recht zoeken en hun omgeving dienen. Niet de eis van rechten stond daarbij centraal, maar de vraag hoe de kerk goed kan doen in de stad.
Honger naar betekenis
Ondertussen ziet Verhagen onder jongeren een opvallende ontwikkeling. Volgens hem groeit de honger naar betekenis, identiteit en waarheid. In een samenleving waarin lang is gezegd dat ieder zijn eigen waarheid moet vinden, lopen veel jongeren vast. Juist daarom, stelde hij, ontstaat er opnieuw openheid voor het christelijk geloof.
Hij sprak zelfs van een vorm van opwekking onder jongeren: niet omdat alle weerstand verdwenen is, maar omdat steeds meer jongeren ontdekken dat een seculier verhaal zonder vast fundament uiteindelijk leeg blijft. Het christelijk geloof biedt volgens hem precies datgene waar velen naar op zoek zijn: betekenis, doel en identiteit.
Ook daarin zien beide mannen geen reden voor angst, maar voor vrijmoedigheid. Volgens Ten Brinke hoeven christenen de controverse niet op te zoeken, maar ook niet bang te zijn voor de gevolgen van een helder getuigenis. Hij verwees naar Handelingen 2, waar tegelijk sprake is van de krachtige werking van de Heilige Geest én van gunst bij het volk. Voor hem is dat geen tegenstelling. Een kerk die leeft uit de Geest, kan zowel weerstand ontmoeten als vertrouwen winnen.
Geen paniek
Volgens Ten Brinke hoeft de kerk daarom niet in paniek te raken over tegenstand. Als Christus wordt gevolgd, komt er spanning. Maar tegelijk is er reden tot hoop, omdat God werkt. Op straat, in steden, onder jongeren, in nieuwe kerken en zelfs midden in onverwachte relaties.
Bekijk hier het hele gesprek:
