Een pin-upkalender van vrouwen op de Amsterdamse Wallen. Maar deze keer gaat het niet om glamour en verleiding, maar om waardigheid, kleur en kracht. Kunstenares Hilda Pasterkamp portretteerde vrouwen in de prostitutie; niet als object, maar als mens. Deze maand is er een feestelijke bijeenkomst waarop de Pin-Up Art Calender ‘In een ander licht’ wordt gepresenteerd. “De vrouwen worden dagelijks bekeken, maar niet om wie ze zijn.”
De kunstenares is therapeut met een specialisatie in seksueel misbruik. Zij ondersteunt als vrijwilliger het team van Bright Fame, de organisatie die vrouwen van de Amsterdamse Wallen dient. Elke maandag is ze gastvrouw voor de vrouwen op de Wallen. “Er waren verveelmomenten. Daarom ben ik de vrouwen die af en toe aan kwamen waaien, gaan portretteren. Ik zag dat het echt iets met hen deed. Ze worden natuurlijk dagelijks bekeken, maar dan gaat het om hun lichaam, niet om wie ze zijn. De manier waarop ik ze heb weergegeven, raakte hen. Niet sexy zoals ze gewend zijn, maar verlegen en ook wat kwetsbaar.”
Bright Fame kwam op een lumineus idee. “Wat als we een vrouwvriendelijk statement maken in de vorm van een pin-upkalender? Maar dan niet een waarbij het om sexy lichamen draait, maar om wie de vrouwen echt zijn.”
Peeskamertjes
Met een cameraatje trok de kunstenares naar de peeskamertjes, waar ze foto’s van de vrouwen maakte. In hun werkkleding. “Normaalgesproken mag je daar nooit foto’s maken, er staan ook verbodsbordjes. De vrouwen hebben er echt een gruwelijke hekel aan. Maar de vrouwen bleken enthousiast. Ze begrijpen precies het statement dat we willen maken.”
Pasterkamp wilde echt iets van de vrouwen laten zien in de portretten. Een vrouw heeft een heel hechte band met haar oma. Er hing een EHBO-kaart in het kamertje en ik zei dat ze net moest doen of het een foto van een oma was. Dat leverde al een bepaalde positie op en een zachte blik.” Over de schaarse kleding tekende de kunstenaar een zwierige jurk, in een kleur die de vrouwen zelf mochten kiezen. Ook kozen ze bij welke maand hun portret kwam te staan. “Sommigen kozen voor de maand waarin ze zelf jarig zijn, of de maand waarin hun oma of dochter jarig is.” Daarnaast noteerde Pasterkamp uitspraken van de vrouwen en koos ze bij elk kunstwerk een quote. “Zo kunnen we echt laten zien wie deze vrouwen zijn.”
Veiligheid in onveiligheid
De modellen kregen zelf een uitvergroting van hun portret. “Daar waren ze echt ontroerd over, ze voelden zich heel vereerd. Ik kreeg spraakberichtjes: ‘Je plaatst ons op een platform waarop we zelf nog nooit hebben gestaan, waar we zelf nooit op konden komen.’ De vrouwen vonden het eigenlijk veel spannender om op deze manier zichzelf zichtbaar te maken dan wanneer ze voor het raam staan. Voor jou en mij zal waarschijnlijk het omgekeerde het gevoel zijn, maar voor hen is het precies het tegenovergestelde. De veiligheid zit bij hen in de onveiligheid en de onveiligheid voelt veilig voor hen. Ze voelden zich heel kwetsbaar maar ook vereerd.”
Dat komt, zegt Pasterkamp, omdat iedereen de existentiële behoefte heeft om te worden gehoord en gezien. “In die behoefte wordt nu voorzien, dat is heel spannend. Het is iets heel nieuws en precies daarin zijn ze ook verwaarloosd. Daar zit een pijnpunt, een trauma. Het portretteren heelt iets en het raakt iets.”
Nieuw platform
Van tevoren had de kunstenares de diepte van de kunst die ze van de vrouwen maakte, niet ingeschat. “Ik zag al wel: dit is een statement en nog niet eens een christelijk statement naar buiten. Ik was meer bezig met het effect dat het zou hebben op het publiek. Ik zag al voor me dat in garages waar normaalgesproken echte pin-ups hangen, een vrouwvriendelijk statement zou hangen, waar mannen die normaal alleen met een seksuele blik naar kijken, vrouwen ineens zouden zien als persoon. Iemand die hun dochter of zus zou kunnen zijn.” Maar wat Pasterdiep dus echt verraste en raakte, is het effect aan de kant van de vrouwen die model stonden. Zij voelen zich gezien, hebben een nieuwe ervaring, krijgen een ander platform, kunnen zich op een andere manier zichtbaar maken.”
En het is dit effect dat het project voor Pasterkamp al volledig de moeite waard maakt. “Al koopt niemand het, mijn missie om de vrouwen te laten zien zoals ze zijn, is voor mij al geslaagd.”
Er is een feestelijk programma rond de presentatie van de Pin-Up Art Calendar. Er is een expositie, vrouwen van de Wallen delen hun persoonlijke verhaal en er is een veiling van de twaalf unieke prints van de kalender. Dit vindt plaats op woensdag 26 november van 19:30 tot 21:30 uur in Bar Bistro Bureau in B. Amsterdam. Zie voor meer informatie de uitnodiging hieronder:
