Onlangs werd hij vijfenzeventig, maar hij gaat nog lang niet pensioen. “Pensioen zou ik vreselijk vinden, ik ga pas met pensioen als God me thuishaalt.” Presentator en ondernemer Jan van den Bosch werkt zeventig uur per week. Hij is al zo’n dertig jaar onder meer aan de EO verbonden. Daarnaast heeft hij een aantal bedrijven, variërend van vakantieparken tot reisorganisaties en een mediabedrijf. Hij werd geïnterviewd in Quote 500 over wat hij met zijn vermogen doet, maar hij heeft geleerd om nederig te zijn. “Echt succes hebben is als God tegen je zegt: goed gedaan, getrouwe dienstknecht.” Hij deelt vijf levenslessen met ons.
Les 1: Wees jezelf, zoals God jou ziet.
Negenenveertig jaar geleden organiseerde ik de eerste EO-Jongerendag. De directie zag er weinig in maar uiteindelijk mocht het. Wel helemaal in Groningen, dan viel het minder op. We verwachtten tweeduizend jongeren maar het werden er vijfduizend. Veel van hen kwamen naar het podium om te zeggen hoe fijn het was, maar een jongen zei tegen me dat ik een waardeloze presentator van. Ik was daar zo door geraakt, dat ik, toen ik naar huis reed, dacht: ik doe het nooit weer. Ik belde televisieprogrammamaker Henk Binnendijk op en die zei: ‘Luister je nou naar één jongen? Kijk eens hoe God naar je kijkt.’
Ik maak nu vijftig jaar tv en sta in de publieke belangstelling. Het is belangrijk om jezelf te zijen je niet te laten maken tot wat anderen van je zeggen of willen. Een van mijn leermeesters, Henri Nouwen die toen nog hoogleraar was aan de Harvard University in Amerika, zei tegen mij: ‘Jan, je bent niet wat je doet of hebt of wat anderen van je zeggen. Je bent Gods geliefde kind, kijk op die manier naar jezelf.’ Het heeft me erg geholpen. Ik ben uitermate gevoelig voor kritiek. Ik moest leren dat ik geliefd ben in Gods ogen en mezelf niet moest verloochenen maar moet doen wat God van mij vraagt. In dat vertrouwen leerde ik leven en handelen.
Les 2 Om echt vooruit te komen, moet je los kunnen laten
“Heel veel mensen houden vast aan dingen, bijvoorbeeld aan verkeerde patronen. Loslaten kan heel pijnlijk zijn maar is noodzakelijk. Je bent geen dwaas als je durft op te geven wat je niet kunt behouden om dat te krijgen wat je nooit meer kunt verliezen. Ik ben redelijk ijdel en wil graag leuk gevonden worden. Dat wil ik eigenlijk vasthouden. Maar ik wil ernaar streven dat te krijgen wat je nooit kunt verliezen: een kind van God zijn, wetende dat Hij voor jou gestorven is. Ik ben geen product van toeval en tijd, wat veel mensen denken van zichzelf, maar ik heb de eeuwigheid voor ogen en die kan ik nooit verliezen. Je kunt heel veel verliezen in het leven: ouders, vrienden, andere dingen. Maar durf op te geven waar je je aan vasthoudt. Je hebt een God die van je houdt, die je liefheeft en die je mag dienen.”
Les 3 Investeer in echte vriendschappen
“We leven in een heel snelle wereld. Daar doe ik zelf ook aan mee. Ik ben actief op social media; op insta, Facebook en LinkedIn en heb vijftigduizend vrienden. Ik weet natuurlijk dat dat een aardige uitdrukking is, maar echte vriendschappen zijn fysieke vriendschappen. In de eerste plaats natuurlijk – een prachtig lied gaat daarover – Welk een vriend is onze Jezus. Dat is een vriendschap die bovennatuurlijk is. God zal je nooit in de steek laten, terwijl aardse vrienden dit wel kunnen doen. Vriendschap met God klinkt hoogmoedig, maar Jezus zegt ook: ‘Ik heb jullie mijn vrienden genoemd’.
Een echte vriend is iemand die met je lacht en met je grient, huilt. Echte vrienden zijn mensen om je heen die je durven zeggen dat iets niet heel goed was; die je corrigeren. Ook familie bestaat uit vrienden. Ik ben de oudste van negen kinderen. Een paar weken hadden we een familiedag. Dat is heel kostbaar. Voor het programma Hour of Power van de EO of Family7 interview ik heel veel mensen, van de Commissaris van de Koning in Zuid-Holland tot een bekeerde schilder die zijn ziel aan de duivel had verkocht. Ik ben niet met iedereen bevriend maar probeer wel in contact te blijven. Mensen hebben hun tijd gegeven, ik wil laten zien dat ik dat waardeer. Het is heel mooi om te zien hoe God in mensenlevens werkt en vriendschappen opbouwt. Heel veel mensen investeren daar niet in, maar dat moet je wel doen. Je wordt er rijker van. Deze maand vierde ik mijn verjaardag en ik had vijfenzeventig vrienden uitgenodigd, maar ik heb er wel honderden. Met de ene heb ik wat meer contact dan de andere, maar de vele vriendschappen maken mijn leven rijk. Er vallen ook vrienden af, maar ik maak ook veel nieuwe vrienden.”
Les 4 Erken dat succes van God komt en niet van jezelf
“Er was een tijd dat je alleen Nederland 1 en Nederland 2 had op de tv. Commerciële televisie bestond nog niet. Het kwam voor dat er drie miljoen mensen naar mijn programma’s keken. Ik kwam een keer bij Corrie ten Boom en zei: ‘Tante Corrie, ik ben nog beroemder dan u, wan gisteren hebben drie miljoen mensen naar me gekeken.’ Tante Corrie zat in bed met een kopje thee en zei: ‘Wil je me aankijken? De specht zat in de boom te pikken, er kwam een blikseminslag en de boom spleet in tweeën. De specht keek trots naar boven en zei: Ik wist niet dat ik zoveel kracht in mijn snavel had’. Ze zei: ‘Jan, alle kracht komt van boven’. Dat was een goede les. Het gaat er altijd om dat het succes van God komt, ook al mag je er ook hard voor werken. Woeker met je talenten. Ondanks al die glitter en glamour en mijn vermelding in Quote, gaat het om andere dingen. Laat je een heel groot jacht na of laat je iets na ten dienste van anderen? Zo ben ik vicevoorzitter van Mercy Ships en van een opvangcentrum voor meisjes die bevrijd worden uit de kinderprostitutie in Thailand. Als je jong bent: you learn. Als je ouder wordt: you earn. En als je mijn leeftijd hebt: you return.
Succes is als God tegen je zegt: ‘Goed gedaan, getrouwe dienstknecht’. Mijn lijfspreuk is: de hemel geeft, wie vangt die heeft. Heel veel mensen staan met hun handen omgekeerd naar de hemel, met gebalde vuisten. Je moet leren om je handen om te draaien en met open handen naar God te gaan.”
Les 5: Wees authentiek
“Ik ken heel veel mensen, bekende mensen, gewone mensen. Of het nou de voorzitter van de Eerste Kamer is, een minister, een wereldwijd bekende zanger of mijn buren: ik wil graag bij iedereen authentiek overkomen. Mezelf zijn. Ik ben best wel een driftig mannetje, ik ga ervoor. Ik ben een beetje zoals Petrus die in de hof van Gethsemané met een zwaard een oor afhakte. Ik moet altijd weer leren om mijn emoties in bedwang te houden. Leren dat ik misschien sneller loop dan anderen om mij heen. Leren dat ik anderen de ruimte en de tijd mag geven. Dat leer ik met vallen en opstaan, ook na vijfenzeventig jaar. Christen-zijn vraagt ook niet dat je perfect bent maar wel dat je toegewijd bent.”
Een leven vol energie en toewijding
Met vijfenzeventig jaar op de teller en een agenda voller dan ooit, laat Jan van den Bosch zien dat leeftijd geen rem hoeft te zijn. Hij combineert ondernemerschap, mediawerk en maatschappelijk engagement met een onmiskenbare passie voor God en mensen. Zijn vijf lessen vormen een levenswijsheid die niet alleen zijn eigen pad heeft bepaald, maar ook inspiratie biedt aan anderen. De bijbeltekst Jozua 1:9 bepaalt nog altijd zijn doen en laten: “Heb Ik u niet geboden? Wees sterk en moedig; wees niet bang en wees niet ontsteld, want de Heer, uw God, is met u, overal waar u gaat.”
