Vanaf aanstaande maandag klinkt op de radio een commercial over embryokweek. Deze commercial is onderdeel van de campagne ‘Menselijk leven kweek je niet, dat koester je’ van NPV-Zorg voor het leven. Een wetsvoorstel van D66 en VVD, waarover de Tweede Kamer 3 september debatteert, zou het mogelijk moeten maken om embryo’s te kweken puur voor onderzoeksdoeleinden. Daarna worden de embryo’s weggegooid. De NPV is tegen dit voorstel.
Voorstanders van embryokweek wijzen op kansen voor onderzoek op het terrein van vruchtbaarheidstechnieken en aangeboren aandoeningen. De NPV pleit voor het handhaven van het verbod op embryokweek.
Bert-Jan Heusinkveld, directeur van de NPV: ‘Deze radioboodschap is hard nodig, want het risico bestaat dat er in de toekomst twee categorieën van menselijk leven ontstaan: menselijk leven dat een kans krijgt om tot bloei te komen én menselijk leven dat vanaf het eerste moment is bestemd als onderzoeksmateriaal en daarna wordt weggegooid.’
Embryokweek is in strijd met de menselijke waardigheid
Een embryo is als pril menselijk leven heel bijzonder. Het heeft uniek DNA met informatie over hoe je lichaam werkt en hoe je eruit gaat zien. Ooit waren wij allemaal een embryo. Net als de peuterfase en de pubertijd hoort deze prille periode bij de levenscyclus van de mens. Aan deze levenscyclus is de menselijke waardigheid inherent. Het gelijkheidsbeginsel én het beginsel om niet te discrimineren (bijvoorbeeld op basis van grootte of ontwikkeling) zijn er om mensen te beschermen tegen potentieel schadelijke opvattingen van een meerderheid met macht en invloed.
Een embryo is méér dan alleen materie; het is menselijk leven in ontwikkeling, met ook een spirituele dimensie. Hierbij passen voorzichtigheid en bescherming, geen kweek en verbruikende experimenten. Heusinkveld: ‘Legitieme doelen als medisch-wetenschappelijke en technologische vooruitgang mogen niet ten koste gaan van mensenlevens van wie wij beslissen dat ze het niet waard zijn om te leven, maar alleen nuttig zijn als onderzoeksmateriaal.’
Het is naïef om te denken dat grenzen niet verschuiven
Het wetsvoorstel bevat brede formuleringen die de deur openzetten naar allerlei typen (controversieel) onderzoek. Denk aan onderzoek naar de kweekvloeistoffen bij ivf, maar denk ook aan onderzoek naar het wijzigen van embryo-DNA (kiembaanmodificatie). Of onderzoek naar het maken van kunstmatige geslachtscellen: een techniek waarmee vruchtbaarheid behouden kan worden in geval van ziekten, maar die ook nieuwe vormen van genetische voortplanting mogelijk maakt zoals postmenopauzaal moederschap, solo-voortplanting of genetische voortplanting bij koppels van gelijk geslacht. Embryo-onderzoek kan zo ten dienste komen te staan van onderzoek dat verboden of maatschappelijk onwenselijk is.
Heusinkveld: ‘Techniek is niet neutraal, Als men de technische mogelijkheden op dit terrein wil uitbreiden, zal het gebruik ervan zich ook aan mensen gaan opdringen. Dit heeft grote gevolgen voor structuren in de maatschappij, ouder-kind relaties en de kijk op ziekten en aandoeningen. De waardigheid van embryo’s, maar ook van wensouders en toekomstige kinderen is in het geding. Embryokweek gaat over ons allemaal.’
Beperkt draagvlak voor opheffen verbod op embryokweek
Hoewel de meningen over embryo-onderzoek verdeeld zijn, toont het rapport ‘Gewicht in de schaal’ van het Rathenau Instituut dat slechts 31% van de Nederlanders voorstander is van het opheffen van het verbod op embryokweek. Daarentegen wil 47% het verbod in stand houden, terwijl 22% het (nog) niet weet. Deze cijfers zijn veelzeggend: het debat draait niet alleen om de principiële vraag of er geëxperimenteerd mag worden met embryo’s, maar ook om bredere overwegingen. Als een meerderheid het verbod wil handhaven, waarom zou de overheid het dan toch opheffen?
Heusinkveld: ‘Inhoudelijk gezien is er geen reden om het verbod op embryokweek op te heffen. Integendeel. Embryo’s zijn beschermwaardig, er is draagvlak voor het verbod op embryokweek en een slot op de deur richting controversieel onderzoek is wijs. De NPV pleit voor bescherming van het embryo als zich ontwikkelend leven, voor begrenzing van het onderzoek én voor bezinning op alternatieven. Hopelijk zal dit centraal staan in het Kamerdebat.’
