Elke dag is een geweldige dag om de geboorte van de Messias te vieren. Christenen doen dat vooral op een feestelijke manier met Kerst, eind december. Toch is het moeilijk om het exacte seizoen van Jezus’ geboorte te bepalen op basis van bijbelteksten, laat staan een specifieke datum.
Tekst: FIRM
Geen van de evangeliën vermeldt een datum of zelfs maand van de aankomst van Maria en Jozef in Bethlehem. Jezus werd ‘s nachts geboren en Hij werd in een kribbe gelegd. Dat weten we. Maar welke aanwijzingen kunnen we nog meer vinden?
Joden uit de eerste eeuw (en later kon hetzelfde worden gezegd van christenen) vierden geen verjaardagen, voor zover historisch bewijs aantoont. De traditie om de geboorte van een persoon jaarlijks te vieren, bestond gewoonweg niet.
Daarentegen zijn de evangeliën heel specifiek als het gaat om de dood en opstanding van Yeshua. We weten hoe oud Jezus was, in welke stad Hij zich bevond en – ja – we weten zelfs de exacte datum waarop Hij werd gedood. De vragen over Zijn geboorte kwamen veel later.
Zowel geleerden als mensen die gewoon benieuwd zijn, blijven proberen de antwoorden te vinden. Ondertussen geloven veel Messiasbelijdende Joden dat Yeshua (Jezus) werd geboren tijdens het Loofhuttenfeest (Soekot), het vreugdevolle feest in de herfst. Waarom is dat?
Het Bijbelse perspectief
Het referentiepunt voor deze interpretatie begint met de conceptie van Johannes. Hij werd geboren als zoon van Maria’s nicht Elizabeth en haar man Zacharias. Johannes werd verwekt nadat de engel Gabriël Zacharias bezocht tijdens zijn priesterlijke dienst in de tempel.
Zacharias zou hebben gewerkt volgens de rotatie van de tempeldienst. Die was gebaseerd op familielijn, zoals we kunnen lezen in 1 Kronieken 24-28. Omdat hij bij de ambtsgroep van Abia was ingedeeld, zou hij zijn dienst rond eind juni of begin juli hebben afgerond en rond die tijd naar huis zijn gegaan naar Elizabeth. (Zie Lucas 1:5, 13-19, 23-26 voor context.)
Elizabeth was zes maanden zwanger van Johannes toen Maria in verwachting was van Yeshua. Dit betekent dat dit waarschijnlijk in de winter was, misschien zelfs tijdens Chanoeka. Negen maanden later zou dan tijdens het feest van Soekot zijn.
Interessant genoeg zou Johannes volgens deze berekening geboren zijn rond de tijd van Pesach. Dat is de tijd waarin Joden traditioneel de geest van Elia in hun huizen verwelkomen.
Het bepalen van de tijd van Jezus’ geboorte
De geboorte van de Messias tijdens Soekot zou een aantal lastige vragen beantwoorden die verband houden met een geboorte in de winter. Wat zou suggereren dat Jezus niet in december werd geboren, maar eerder eind september of begin oktober.
Soekot is een bedevaartsfeest. Dat betekent dat het op het laatste moment erg moeilijk zou zijn om een slaapplaats te vinden in de omgeving van Jeruzalem – inclusief Bethlehem.
Een andere zorg heeft te maken met het weer. Zou het nog steeds warm genoeg zijn voor herders om buiten te slapen met hun kuddes? Misschien associeer je Israël met een warm klimaat. Jeruzalem en Bethlehem liggen echter in de bergen van Judea. Het kan daar zelfs sneeuwen in de winter!
Soekot is de tijd van het jaar waarin God ons erop wijst om tijd te nemen om bij Hem te verblijven. Misschien had de apostel Johannes de geboorte van de Messias tijdens dit feest in gedachten toen hij schreef: ‘En het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond’ (Johannes 1:14a).
De geboorte van Jezus en Soekot
Wij geloven dat als God wilde dat we de exacte datum van de geboorte van de Messias zouden weten, Hij dat duidelijk zou hebben gemaakt in Zijn Woord.
We weten wel uit Zijn Woord dat het Loofhuttenfeest een speciale tijd is, vol met messiaanse verwijzingen. Soekot heeft een Messiaanse betekenis. Dus als Israël dit feest viert, bidden we voor Zijn volk om een openbaring van de Messias.
De Messiaanse betekenis van Soekot (het Loofhuttenfeest) in relatie tot de geboorte van Jezus weerspiegelt belangrijke thema’s van God Die onder Zijn volk woont. Hoewel er geen definitief bewijs is dat Jezus (Yeshua) tijdens Soekot werd geboren, zien veel theologen en geleerden symbolische en potentiële historische verbanden tussen dit feest en Jezus’ geboorte.
God woont bij zijn volk
Tijdens Soekot word herdacht dat de Israëlieten in tijdelijke schuilplaatsen in de woestijn woonden. Ook wordt Gods voorziening en aanwezigheid gevierd. De geboorte van Jezus staat symbool voor God die onder ons ‘tabernakelde (woonde)’, zoals te zien is in Johannes 1:14a: ‘En het Woord is vlees geworden en heeft onder ons gewoond’. Het Griekse woord voor “wonen” (σκηνόω, skēnoō) is direct verbonden met het idee van een soekka of tabernakel.
Het Licht van de wereld
Tijdens Soekot werd de tempel verlicht door enorme menora’s, die Gods licht aan de volken symboliseerden. Jezus’ uitspraak dat Hij het ‘Licht van de wereld’ is (Johannes 8:12) sluit aan bij deze beeldspraak en benadrukt Zijn rol als het ultieme licht dat alle mensen leidt.
Vreugde van de volken
Soekot is een vreugdevol feest dat de volken uitnodigt om de God van Israël te aanbidden (Zacharia 14:16-19). De aankondiging van de engelen van Jezus’ geboorte aan de herders, die ‘het goede nieuws van grote vreugde voor alle mensen’ verkondigden (Lucas 2:10), weerspiegelt de inclusieve en Messiaanse vreugde die geassocieerd wordt met Soekot.
Mogelijke historische link
Sommige mensen suggereren dat Jezus geboren werd tijdens Soekot op basis van de timing van de herders op het veld en de priesterlijke dienst van Zacharias (Lucas 1). Als dat waar is, versterkt Zijn geboorte in een stal het thema van nederigheid en Gods aanwezigheid onder gewone mensen.
Hoe zit het met Kerst?
Bovengenoemde argumenten zijn sterke argumenten om te stellen dat de geboorte van Jezus rond het Loofhuttenfeest was. Het kan maken dat je jezelf afvraagt: hoe heeft de wereld dan besloten om de geboorte van de Messias op 25 december te vieren?
Het antwoord op deze vraag is ook complex. Een combinatie van historische, religieuze en culturele factoren droeg bij aan de keuze van deze datum (die niet in de Bijbel wordt genoemd).
25 december viel samen met verschillende belangrijke heidense feesten in het Romeinse Rijk, met name de feesten die ter viering van de winterzonnewende waren. Er zijn zowel positieve als negatieve theorieën over waarom de geboorte van Jezus op deze reeds ‘gevierde’ dag werd gevierd.
Velen wijzen er terecht op dat er niets ‘heiligs’ is aan 25 december. En als je eenmaal weet over de heidense achtergrond van deze dag, kan dit een bittere smaak in je mond achterlaten. Maar, zo beweren sommigen, het hele punt destijds was om de aandacht van de mensen af te leiden van deze feestdagen. Dat komt omdat Jezus, het Licht van de wereld, helderder schittert dan alle valse goden.
In welke maand werd Jezus geboren?
Hoewel we in dit artikel de data van het moderne Kerst en het feest van Soekot hebben behandeld, zijn er in de loop van de geschiedenis ook andere data naar voren gekomen. Zo viert de Oosters-Orthodoxe Kerk, waaronder de Armeense kerk, Kerst op 6 januari.
Clemens van Alexandrië, een theoloog en filosoof uit het hellenistische tijdperk, schreef dat verschillende christelijke groeperingen veel verschillende data voor Jezus’ geboorte voorstelden. Interessant genoeg werd de datum in december op dat moment niet eens genoemd. In plaats daarvan werd gesuggereerd dat de Messias in mei, in augustus en zelfs in april werd geboren, rond de tijd van Pesach.*
Hebben we onovertroffen bewijs voor een van deze data? Dat hebben we niet, en aangezien God het niet in zijn Woord heeft beschreven, denk ik niet dat Hij wil dat we erover gaan discussiëren.
Uiteindelijk willen we de vreugde, voorziening, het licht en de goddelijke aanwezigheid van Immanuel vieren – ‘God met ons’. En of je dat nu tijdens Soekot of op 25 december doet, wij hopen dat je ten allen tijde je ogen gericht houdt op Jezus.
*Clement, Stromateis 1.21.145
Dit artikel verscheen in het Engels op de website van FIRM (Fellowship of Israel Related Ministries).
