Deze week werd bekend dat Telegraaf journalist Wierd Duk overweegt een conservatieve beweging te starten. De reacties waren voorspelbaar. Enthousiasme bij sommigen, nervositeit bij anderen, en afwijzing en belachelijk making vanuit de gebruikelijke progressieve hoek.
Tekst: Martin de Jong
Mijn eerste gedachte? Goed idee. Hoog tijd zelfs. Niet omdat Nederland terug zou moeten naar “vroeger”, maar omdat we dreigen te vergeten en kwijt te raken waarom dit land ooit floreerde.
Steeds minder Nederlanders noemen zichzelf kerkelijk of actief christen. Dat is een feit. Tegelijkertijd zie ik ook iets opmerkelijks. Veel mensen, ook seculiere Nederlanders erkennen intuïtief dat onze vrijheid, welvaart en rechtsstaat niet uit het niets zijn ontstaan. Dat onze waarden geen neutraal product van de Verlichting zijn, maar dat ze diep geworteld zijn in het evangelie. Het evangelie is opvallend vaak in de Nederlandse wet terechtgekomen. Denk aan, de waardigheid van ieder mens, zorg voor de zwakke, gelijkheid, vrijheid en verantwoordelijkheid boven slachtofferschap. Het is prachtig dat dit besef bij veel meer mensen groeit dan alleen bij Christenen.
Conservatief is niet achteruit, maar vasthouden
Het woord conservatief heeft in Nederland een slechte reputatie. Het wordt vaak gelijkgesteld aan bekrompenheid of angst voor verandering. Dat is onterecht. Conservatief zijn betekent in de kern; bewaren wat waardevol is, zodat het doorgegeven kan worden. Zoals een kerk die haar belijdenis bewaart, niet uit liturgie of nostalgie, maar uit trouw aan God en Zijn Woord. Juist in een tijd waarin alles vloeibaar wordt, identiteit, waarheid en moraal is er behoefte aan ankerpunten waar mensen zich aan vast kunnen houden en zichzelf en hun wortels in kunnen herkennen.
Tegengewicht tegen woke-links
De afgelopen jaren hebben we gezien hoe een ideologische stroming, vaak aangeduid als woke, steeds dominanter is geworden in onderwijs, media , het publieke debat en instituties. Kenmerken daarvan zijn: identiteit boven waarheid, gevoel boven feiten, slachtofferschap als recht om mee te slaan en te eisen en morele druk en cancelcultuur. Wie vragen stelt, wordt als snel verdacht. Wie afwijkt, wordt aangevallen en buitengesloten. Dat is geen vrijheid. Dat is een leugenachtige nieuwe vorm van dogmatiek.
Een gezonde Nederlandse samenleving heeft tegenkracht nodig. Niet extremistisch, maar principieel. Een conservatieve beweging kan dat evenwicht herstellen door opnieuw ruimte te maken voor debat, geweten en verantwoordelijkheid, ook tegen radicale islam. Dit punt maakt christenen
vaak ongemakkelijk, maar zwijgen helpt niemand. Radicale islam is niet zomaar een religie, maar een politieke ideologie die haaks staat op kernwaarden van de westerse wereld. De oprukkende macht van de Islam bedreigd onze fundamentele waarden als; scheiding van religie en staat, gelijkwaardigheid van man en vrouw, vrijheid van meningsuiting, vrijheid om van geloof te veranderen Dit benoemen is geen haat, maar realiteitszin.
Juist christenen zouden dit moeten begrijpen. Onze geloofsvrijheid is geen vanzelfsprekendheid. Ze is bevochten, gekoesterd en wettelijk verankerd op bijbelse christelijke grondslag. Wie die basis opgeeft, zet de deur open voor systemen die die vrijheid niet zullen beschermen.
De zorg van christenen is terecht, maar onvolledig. Veel christenen voelen ongemak bij politieke bewegingen. Dat is begrijpelijk. We weten hoe makkelijk geloof wordt misbruikt. Maar volledige terugtrekking is geen geestelijke optie. Christelijk geloof is nooit bedoeld geweest als een privé spiritualiteit zonder publieke consequenties. Zout dat in het zoutvat blijft, doet niets. Licht dat onder de korenmaat staat, verlicht niemand. Een conservatieve beweging hoeft geen “christelijke partij” te zijn om christelijk geïnspireerd te zijn. Het gaat om trouw zij aan wat ons heeft voortgebracht. Dat is geen religieuze dwang, maar beschaving. Een conservatieve beweging ontstaat niet uit paniek, maar uit volwassen besef dat een samenleving kan verdwijnen als ze haar fundamenten vergeet. Christenen hoeven hier niet bang voor te zijn. Integendeel. Dit is een kans om opnieuw bij te dragen, niet vanuit macht, maar vanuit wijsheid. Niet schreeuwend, maar standvastig en geworteld. Wie doet er mee?
Martin de Jong is coach en pastor bij Motion Church in Utrecht
