In Pakistan heeft het Hooggerechtshof van Islamabad twee historische uitspraken gedaan die christelijke werknemers in afvalverwerking en rioolreiniging moeten beschermen tegen discriminatie en gevaarlijke arbeidsomstandigheden. De rechtbank publiceerde de beslissingen op 9 december en verbood werkgevers voortaan expliciet om nog langer vacatures te plaatsen waarin “alleen christenen” worden gevraagd voor vuilnis- en rioolwerk.
Rechter Raja Inam Amin Minhas oordeelde dat deze formulering discriminerend is en direct in strijd met de grondwet van Pakistan. Volgens hem moet de term worden vervangen door de neutrale aanduiding “burgers”. In zijn uitspraak stelde hij scherpe vragen aan de staat. “Is de uitoefening van een openbaar ambt gereduceerd tot louter het ontlopen van plichten?” schreef hij. “Garandeert de grondwet van Pakistan niet gelijke bescherming voor alle burgers? Zijn de levens van rioolwerkers minder waard dan die van andere burgers?”
De rechter verwees in zijn oordeel naar het toenemende aantal dodelijke incidenten onder rioolreinigers. Sinds 1988 zijn meer dan zeventig christelijke rioolwerkers omgekomen door blootstelling aan giftige gassen, en organisaties rapporteerden sinds 2019 nog minstens tien sterfgevallen. Minhas benadrukte dat rioolwerkers regelmatig zonder bescherming worden blootgesteld aan dodelijke omstandigheden. Hij waarschuwde dat het ernstige nalatigheid is om mensen op deze manier te laten werken en stelde: “Rioolwerkers zijn geen mechanische onderdelen.” Volgens hem toont de voortdurende reeks sterfgevallen aan dat de staat tekortschiet in het nakomen van zijn grondwettelijke verplichtingen.
Maatregelen
Het hof droeg de federale regering op om maatregelen te nemen die de veiligheid van rioolwerkers onmiddellijk verbeteren. Ministeries en overheidsdiensten moeten zorgen voor beschermende uitrusting, gasdetectieapparatuur, ventilatie en adequate veiligheidsprotocollen. De regering moet binnen twee maanden verslag uitbrengen van de voortgang, zodat de rechtbank kan beoordelen of de opgelegde richtlijnen daadwerkelijk worden nageleefd. Daarnaast moet het ministerie van Justitie nieuwe wetgeving of aanpassingen aan bestaande wetten voorbereiden om de rechten, veiligheid, compensatie en verzekeringsdekking van rioolwerkers beter te waarborgen.
Albert David, voorzitter van de Pakistan United Christian Movement, sprak zijn waardering uit voor de uitspraken. Volgens hem betekenen ze een belangrijke juridische stap in de bescherming van een van de meest gemarginaliseerde groepen werknemers in Pakistan. “Na lange tijd is er eindelijk iets gekomen van een constitutionele instelling met betrekking tot minderheden”, zei hij. Hij benadrukte dat eerdere pogingen via de regering en via mediacampagnes geen resultaat hadden opgeleverd. “We hebben uiteindelijk besloten om naar het hooggerechtshof te stappen om hulp te krijgen voor de rioolwerkers.”
Overheid aansprakelijk
Volgens David reiken de uitspraken verder dan alleen bescherming van christelijke werknemers, omdat ze gevolgen zullen hebben voor alle vuilnismannen, ongeacht hun religieuze achtergrond. Ook merkte hij op dat overheidsinstanties voortaan aansprakelijk kunnen worden gesteld wanneer zij de opdrachten van het hof niet uitvoeren.
De Nationale Commissie voor de Mensenrechten heeft ondertussen een vergelijkbaar verzoek ingediend bij het nieuwe Federale Constitutionele Hof. In dat verzoek vraagt de commissie om een einde te maken aan het handmatig reinigen van riolen, dat in Pakistan diep gestigmatiseerd is en vaak wordt gekoppeld aan religieuze minderheden zoals christenen en hindoes. Het verzoek is gebaseerd op een uitgebreid rapport waarin dodelijke ongevallen, verwondingen en onveilige omstandigheden worden beschreven die sanitaire werknemers de afgelopen jaren hebben getroffen.
Belangrijke stap
Uit een rapport van Amnesty International, gepubliceerd in juli 2025, blijkt eveneens dat sanitaire werknemers in Pakistan te maken hebben met systematische discriminatie, gevaarlijke arbeidsomstandigheden en kastegebonden uitsluiting. Het rapport benadrukt dat deze problemen diep verankerd zijn in de publieke sector en dat structurele veranderingen noodzakelijk zijn om de veiligheid en waardigheid van deze werknemers te waarborgen.
De uitspraken van het Hooggerechtshof worden gezien als een belangrijke stap richting verbetering van de positie van riool- en afvalwerkers in Pakistan. Voor veel christelijke werknemers vormen zij een zeldzaam moment van erkenning én een mogelijk begin van daadwerkelijke verandering.
In deze video van SDOK zie je hoe een christen het riool in gaat. Na zijn werk bezoekt hij – frisgewassen – de kerk:
